Showing posts with label transparancy international. Show all posts
Showing posts with label transparancy international. Show all posts

9.26.2010

TI: Another view on the economy of minerals

Блогтоо юм бичилгүй бараг 3 сар болсон байна. Нэг ёсондоо твиттер-т нэг нэг өгүүлбэрээр юм бичихийг илүүд үзэх болсон бололтой. Дээр нь ярих, бичих завгүй, харин хийхэд илүү цагаа зарах шаардлага бидэнд бий болсонтой холбоотой ч байж магад. Гэхдээ бичих, ярих гэдэг нь бас хийхийн маш чухал хэсэг. Ямартаа ч ТI-ийн энэ нийтлэлийг англиар нь тавина уу гэсэн хүсэлт ирүүлсэн хүмүүст зориулж англи эхийг нь тавьлаа. Миний орчуулгыг засах хүмүүс байвал засаарай. Редакторлах гэдэг бол маш чухал мэргэшил. (Гэснээс твиттэрийн талаар юм бичье байз.)

Transparency International: Another view on the economy of minerals

Our traditional approach to the link between industrial exploitation of underground wealth and local development is fundamentally flawed. While there is ample recognition that industrial corporations have to help local development where they operate, the rationale behind such efforts is rarely articulated. Implicit rationale is most often to buy some kind of local peace through community investment. More theoretical and acceptable explanations make extensive use of the “sustainability” concept, but this concept is too broad to have a concrete efficacy, since it mainly refers to the duration of the industrial operation and could be used for the sole economic management of a non-renewable resource as well as for any long-lasting environmental impact. Another widely used concept is the one of “stakeholder”, one of the stakeholders of the mining operation being the local population, but even the concept of stakeholder is of poor use if we are not more precise on how we define the stake. Most definitions oppose the stake of a stakeholder to the share of shareholder, and therefore define the stakeholder in a negative manner, as a non-shareholder who has to somehow be taken care of. Generally speaking, all measures that refer to sustainable development or stakeholders’ interests are construed as corrective measures, external to the real transaction which is purely industrial and financial.

To the contrary, the economics of local development have to be fully reintroduced into the economics of industrial mining, so that a unified framework can be developed and used for all negotiation purposes. In most countries, with the notable exception of the US, the underground minerals belong to the state, and we have to start with this two-hundred year old French law concept to understand the issues at stake. Two major issues arise from this legal principle, which are the political compact between the state and the local population, and the economic agreement through which the state allows private interests to make economic use of that wealth.

The relationship between the local population and the underground wealth is problematic. One could argue that there should be no economic or legal relationship between them, since before successful exploration this wealth had often remained unknown to the population. This view is the classical view, which was also the colonial view, and we use here that term without the usual pejorative intent, simply to illustrate that the wealth could be used for the almost exclusive profit of its discoverer after some royalty payments to a central authority.

Social and environmental sciences have clearly established, though, the negative impacts that a mining exploitation could have on the local community. I will not come back to them; we all know that they range from water and soil pollution to HIV contamination through destruction of the traditional communities and families. Those impacts are commonly referred to as externalities, which have to be re-internalized in the economics of mining.

Exploitation of underground wealth goes with the exploitation of another wealth, which is formed by the local conditions of living, those conditions ranging from environment to health through social welfare. A ton of copper is only a ton of copper while it still lies underground. Once above earth, it becomes a ton of copper undergoing several chemical treatments and a share in the local population’s life. Hence a first conclusion, but also a question. Through the contract signed between the state and the mining company, the local population lends this share of its life to the mining company. But the question is how to evaluate this pound of flesh.

Let us stay on our first finding for a moment. We have identified an absent signatory to the mining contract, and we have also extended the company’s balance sheet to a new lender which is the local population, and new corporate assets which are some rights on the local population’s life. A number of conclusions derive from that and form as many elements for a negotiation framework.

First of all, we have a lender who does not sign the contract, which raises the issue of state legitimacy to represent the interests of the lending population. The more legitimate and accountable the state is, the more possible the inclusion of the local population can be, and we can immediately reverse the sentence. Doing mining business in a country, the government of which has poor legitimacy or accountability, is also ruling out from the very beginning any chances for inclusion of our absent lender.

Negotiating with an accountable government however is not enough, since the contract also has to be explicitly a lending contract in a particular form. Evaluation, conditions and interests of the loan have to be negotiated and stated. Evaluation is a difficult topic, since it has to assess numerous and long-lasting impacts. Only a few countries, unfortunately the more developed ones, require a comprehensive and detailed study on the environmental and social impacts of the exploitation prior to the contract grant. Such requirement is however crucial to long-term sustainability of local life, and should become regular practice in every mining country, with multilateral assistance for the study when needed. Local population has to be involved in the study, through appropriate political or civil society representation, and full results of the study have to be published. Any mining exploitation has to bring about empowerment of the local population, and should be used as a political opportunity to enhance representation of, and accountability to, this population.

Once the impact has been evaluated, conditions of the loan, ie mitigation of the impact has to be clearly defined. The mining contract has to make it clear that the mining grant is not a licence to do whatever it takes to bring up as much underground wealth as possible. Environmental protection, adequate closing conditions, security and safety, relationship with artisanal mining, as well as caps on annual production have to be defined, as well as the right balance between local and imported workforce.

Lastly, the interests of the loan have to be negotiated and included in the contract. Usually, payments to the state are of two different kinds. You find one-off payments, often called signing bonuses, which are a massive cash injection into the state’s budget. Benefit to the general population, and to the local population, is close to nil according to general experience. Signing bonuses are similar to sudden ingestion of an enormous amount of food. Very often, they fuel the diseases of the public body and end up wasted in individual offshore accounts. Very different are the long-term, regular contributions, ie royalties, taxes, shares in production, which should be substantial and serve the interests of the local population.

You will find an opposing view to regular contributions being substantial. Some argue that low tax and royalty requirements attract investment and help the country successfully compete with other countries, thus enhancing global revenue. The mistake here is that mining is not a commodity industry, investment choices are made on technical parameters and also on governance considerations, those considerations including transparency and fight against corruption. Tax and royalty payments do not form the key driver for an investment choice, but are of crucial importance to the local population, provided that this population becomes its share of them.

We are now back to the issues that we had mentioned at the beginning of our intervention, namely the compact between state and local population, and the contract between the state and the mining company. As well as the local population has to be explicitly recognized as a lender to the company, the government has to serve the interests of the local population, and has to provide it with the interests of the loan. The contract has to provide for corporate expenses for local development, but those expenses should not be an excuse for the state to stay absent and not spend locally. To the contrary, a mining contract also has to provide for part of the revenue to go back to sound local development.

Are we close to including the local population in the negotiation of all mining contracts? No. Is it a reason to leave the contracts behind the closed doors of negotiating rooms in a remote capital city? No. The local population, and the civil society as a whole, is entitled to know what financial amounts flow from the mining industry to the state. This is the much needed first step, a first step that we in Transparency International strongly encourage through our Promoting Revenue Transparency Project. Only transparent and accountable corporations, only transparent and accountable governments, will be in a position to invite the local population to the negotiation table.

6.29.2010

Transparency International: Ашигт малтмалын эдийн засгийг өөр өнцгөөс харахуй

Монгол улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилгын дагуу “Эрдэс баялгийн салбараа зохистой хөгжүүлэх нь” сэдэвт дугуй ширээний уулзалтыг Дэлхийн эдийн засгийн форум энэ оны 2010/06/17-18-ны өдрүүдэд зохион байгууллаа. Уг үйл ажиллагаанд зориулж гаргасан Транспэрэнси Интерэншнлийн байр суурийг илэрхийлэх нийтлэлийг уншигч олны анхааралд толилуулж байна.

Ашигт малтмалын эдийн засгийг өөр өнцгөөс харахуй
(Another view on mining economy)

Газар доорх баялгийн олборлолт, орон нутгийн хөгжил хоорондын уялдаанд баримталж ирсэн бидний уламжлалт арга барил үндсээрээ алдаа доголдолтой байна. Үйл ажиллагаагаа явуулж буй орон нутгийн хөгжилд үйлдвэрлэгч корпорациуд хувь нэмрээ оруулах ёстой гэдгийг бүгд л нэг дуугаар хүлээн зөвшөөрдөг ч, ийм хүчин чармайлтын цаана байгаа нарийн шалтгааныг тооцох нь ховор. Энд ихэвчлэн орон нутагт хөрөнгө оруулалт хийснээр тухайн нутгийн ард иргэдээс үзүүлэх ямар нэгэн эсэргүүцэлтэй тулгарахгүй байх нуугдмал зорилго агуулагдаж байдаг. Илүүтэй онолд суурилсан, хүлээн зөвшөөрөхүйц тайлбар хийхдээ "тогтвортой байдал"-ын үзэл баримтлалаар хангалттай халхавч хийдэг боловч энэ үзэл баримтлалыг зөвхөн нөхөн үл сэргээгдэх баялгийн эдийн засгийн менежмент болон хүрээлэн буй орчны урт хугацааны үр дагаварыг тайлбарлах үед ашиглаж, ихэвчлэн үйлвэрлэлийн үйл ажиллагааны үед хэрэглэдэг учраас бодит үр өгөөж өгдөггүй. Нэлээд өргөн хэрэглэгддэг бас нэгэн үзэл баримтлал бол орон нутгийн хүн ам өөрөө уул уурхайн олборлолтын үйл ажиллагаанд оролцогч тал болсон тохиолдолд хэрэглэдэг "stakeholder/оролцогч тал" гэсэн үзэл баримтлал. Гэвч “бооцоо”-г (ноогдол хувийг) хэрхэн тооцох тал дээр илүү тодорхой тогтоогүй нөхцөлд энэ оролцогч талын тухай үзэл баримтлал ч үр ашиг багатай. Ихэнхи тохиолдолд оролцогч талын ноогдол хувийг, хувьцаа нийлүүлэгчийн хувьцаатай сөргүүлэн авч үздэг бөгөөд тэр ч утгаараа оролцогч талыг сөрөг өнцгөөс харж, яаж ийгээд харж үзэж явахаас өөр аргагүй хувьцаа эзэмшигч бус тал хэмээн үздэг. Ерөнхийдөө тогтвортой хөгжил эсхүл оролцогч талуудын ашиг сонирхолтой холбоотой бүхий л арга хэмжээ нь цэвэр санхүү, үйлдвэрлэлийн бодит хэлцлүүдээс ангид, засаж залруулах арга хэмжээ төдий ойлгогддог.

Эсрэгээрээ орон нутгийн хөгжлийн эдийн засгийг уул уурхайн үйлдвэрлэлийн эдийн засагт цоо шинээр нэвтрүүлснээр нэгдмэл суурь тогтолцоог бүрдүүлж, гэрээний хэлцэх бүх асуудалд ашиглах хэрэгтэй юм. АНУ-ын онцлог жишээг үл тооцвол ихэнхи улс оронд газар доорх эрдэс баялгийг төрийн өмчид тооцдог ба өмнө тулгарч буй асуудлуудыг авч үзэхийн тулд хоёр зуун жилийн настай Францын хуулийн үзэл баримтлалаас эхлэх шаардлагатай болно. Энэхүү хуулийн үндсэн зарчмаас хоёр гол асуудал урган гардаг нь төр, орон нутгийн ард иргэдийн хооронд хийсэн улс төрийн хэлэлцээр болон энэхүү баялгаас эдийн засгийн ашиг олох төрөөс хувийн хэвшилд олгосон зөвшөөрөл юм.

Орон нутгийн ард иргэд, газар доорх баялаг хоорондын харилцаа ямагт ээдрээтэй байдаг. Хайгуул амжилттай болохоос өмнө ард иргэд энэхүү баялагийн талаар мэдээлэлгүй байх нь элбэг. Энэ утгаараа энэ хоёр субъектийн дунд эдийн засгийн эсхүл хууль эрх зүйн харилцаа байх шаардлагагүй хэмээн үзэх бололцоотой. Энэ бол сонгодог буюу колончлолын үед баримталж ирсэн үзэл юм. Бид энэ ухагдахууныг сөрөг утгаар нь бус харин засгийн газарт нь бага зэргийн роялти төлбөр хийж ашгийг нь бүхэлд нь баялгийг олж нээсэн этгээд авч буйг харуулах үүднээс ашигласан юм.

Гэтэл ашигт малтмалын олборлолт нь орон нутагт сөрөг нөлөө үзүүлдэг болохыг нийгмийн болон хүрээлэн буй орчны шинжлэх ухаан тодорхой нотолж харуулсан билээ. Гэхдээ бид энэ сэдэв рүү хазайхгүй. Энэ бүхний уршигаар ус, хөрсний бохирдол гарч, ХДХВ (HIV)-ын халдвараас авахуулаад уламжлалт гэр бүл, ахуйн орчинг хүртэл устгадаг болохыг бид бүгд сайн мэднэ. Эдгээр үр дагаварыг ихэвчлэн гадаад хүчин зүйлс хэмээн үздэг байсан бол эргээд ашигт малтмалын эдийн засагийн дотоод хүчин зүйл болгон авч үзэх шаардлага гарч ирж байна.

Газар доорхи баялгийг олборлох нь хүрээлэн буй орчин, эрүүл мэндээс авахуулаад нийгмийн халамж зэрэг амьжиргааны баялгийг хүртэл “олборлон золиослодог”. Нэг тонн зэс нь газар доор байхдаа нэг тонн зэс л байна. Харин газраас ухаж гаргасны дараа нэг тонн зэс нь хэд хэдэн химийн урвалд орж, орон нутгийн ард түмний амьдралын нэгээхэн хэсэг болж хувирдаг. Эндээс эхний дүгнэлт бас нэг асуулт урган гарч ирж байна. Төр ба ашигт малтмалын компаний хооронд байгуулсан гэрээний хүрээнд орон нутгийн иргэд өөрийн амьдралын нэгээхэн хэсгийг ашигт малтмалын компанид зээлдүүлж байгаа хэрэг. Харин асуудлын гол нь энэхүү махбодийн жин, ард иргэдийн хувийг яаж үнэлэх вэ гэдэгт оршино.

Нээж олсон эхний энэ баримт дээрээ түр тогтож ярилцъя. Ашигт малтмалын гэрээнд үл оролцох “гарын үсэг зурагч” талыг бид олж тогтоосон. Түүнчлэн бид компаний тайлан тэнцэлд шинэ зээлдүүлэгч буюу орон нутгийн ард иргэдийг тусгалаа. Компаний шинэ үндсэн хөрөнгө буюу орон нутгийн ард иргэдийн амьдралтай холбоотой хүний эрхийн асуудлыг тооцож үзлээ. Эдгээрээс хэд хэдэн дүгнэлт гарч ирэх бөгөөд хэлэлцээрийн ширээн дээр төдий тооны хэлэлцэх хүчин зүйлүүд бий болж байна.

Юуны өмнө бидэнд гэрээн дээр огт гарын үсэг зурдаггүй зээлдүүлэгч тал бий боллоо. Ингэснээр зээл олгож буй хүн ардын ашиг сонирхлыг төр өөрөө хуулийн хүрээнд бүрэн илэрхийлж чадах эсэх асуудал төрж гарна. Төр нь илүү хууль ёсны, илүү хариуцлага хүлээх чадамжтай байх тусам орон нутгийн ард иргэдийн оролцоо төдий чинээ их байна. Ийм тохиолдолд бид дээрх өгүүлбэрийн өгөгдөхүүнүүдийн байрыг хялбархан сольж болно гэсэн үг. Хууль дээдлэх ёс тогтоогүй, хариуцлагаар ядмаг төртэй улс оронд ашигт малтмалын бизнес хийгдэх тохиолдолд бидний нөгөө үл үзэгдэх зээлдүүлэгчийг гэрээнд оруулах боломж шууд хаагдаж байгаа юм.

Харин гэрээ нь өөрөө ямар нэгэн хэлбэрээр зээлийн гэрээ байх шаардлагатай учраас хариуцлагатай төртэй хэлэлцээр хийнэ гэдэг нь өөрөө хангалттай хэрэг биш юм. Зээлийн үнэлгээ, нөхцөл, хүүг харилцан хэлэлцэж, гэрээнд тусгах ёстой. Урт хугацааны, олон тооны үр дагаврыг тооцох учиртай тул үнэлгээ хийнэ гэдэг нь өөрөө их төвөгтэй үйл ажиллагаа. Тун харамсалтай нь зөвхөн цөөн тооны хөгжилтэй оронд л гэрээ хийхээс өмнө олборлолтын дүнд хүрээлэн буй орчин, нийгэмд үзүүлэх үр дагаварын нарийвчлан тооцох, дэлгэрэнгүй судалгааг хийж гүйцэтгэсэн байх шаардлага тавигддаг. Харин ийм шаардлага тавих нь орон нутгийн урт хугацааны тогтвортой амжиргаанд маш чухал бөгөөд ашигт малтмалын салбарыг хөгжүүлж буй улс орон бүр хэвшил болгон, шаардлагатай үед олон талын хамтын туслалцаатайгаар хийгдэж байх судалгаа юм. Орон нутгийн иргэд ч судалгааны үйл явцад улс төрийн эсхүл иргэний нийгмийн зохих байгууллагуудаар өөрсдийгөө төлөөлүүлэн оролцож, судалгааны үр дүнг бүрэн бүтнээр нь хэвлэн нийтэлж байх шаардлагатай.

Аливаа ашигт малтмал олборлох үйл ажиллагаа нь орон нутгийн ард иргэдийн эрх мэдлийг дэмжиж, энэ ард иргэдийн өмнө хүлээх хариуцлага, иргэдийн төлөөллийг сайжруулах улс төрийн завшаан, боломж болж байх учиртай.

Ашигт малтмалын олборлолтоос үүсэх үр дагаварыг үнэлж дүгнэсний дараа хор хөнөөлийг бууруулах талаар авах арга хэмжээг зохицуулах зэрэг зээлийн нөхцлүүдийг тодорхойлох ёстой. Ашигт малтмал олборлох эрх нь газрын доорх баялгаас аль болох их олборлохын тулд юу хүссэнээ хийхийг зөвшөөрөх лиценз биш гэдгийг ашигт малтмалын гэрээнд тодорхой заасан байх хэрэгтэй юм. Хүрээлэн буй орчны хамгаалал, гэрээг дуусгавар болгох тохиромжтой нөхцөл, аюулгүй байдал, хамгаалалт, бичил уурхайтай харьцах харилцаа зэргээс гадна жилийн үйлдвэрлэлтийн хэмжээний дээд хязгаар зэргийг тогтоож, орон нутгийн болон гадны ажиллах хүчний зөв тэнцвэрийг тодорхойлж өгөх шаардлагатай.

Эцэст нь харилцан хэлэлцсэний үндсэн дээр зээлийн хүүг гэрээнд тусгах хэрэгтэй. Төрд төлөх төлбөр ихэвчлэн хоёр янз байдаг. Нэгдүгээрт, гэрээ зурсны урьдчилгаа шагнал/урамшуулал (signing bonus) нэртэй нэг удаагийн төлбөр байдаг бөгөөд энэ нь ихэвчлэн улсын төсөвт маш их хэмжээний бэлэн мөнгө цутгадаг. Ердийн туршлагаас үзвэл нийт хүн ам, орон нутгийн ард иргэдэд очих ашиг нь тэгтэй тэнцэхтэй адил. Гэрээ зурсны урьдчилгаа урамшууллыг нүсэр их хэмжээний хоол хүнсийг гэнэт хэрэглэхтэй зүйрлэж болно. Ихэнхи тохиолдолд энэ төлбөр нь төрийн албаны хууч өвчнийг сэдрээж, санхүүгийн татварын хөнгөлөлттэй, хувийн нууцыг задлахыг хуулиар хязгаарласан улсын аль нэг санхүүгийн төвийн дансад орж алга болно. Харин үүнээс нэлээд өөр урт хугацааны роялти төлбөр, татвар, үйлдвэрлэлийн хувьцаа зэргийн хэмжээг хангалттай тогтоосон байх тохиолдолд орон нутгийн ард иргэдийн эрх ашигт нийцдэг байна.

Байнгын орлого нь хэмжээний хувьд дорвитой байдаг гэдэг дээр саналын зөрчилдөөн гарах нь бий. Зарим нь бага татвар, роялти төлөх нөхцөл нь хөрөнгө оруулалтыг татах хөшүүрэг болж тухайн орныг олон улсын тавцанд амжилттай өрсөлдөх, дэлхийн зах зээлд эргэлдэх хөрөнгийг нэмэгдүүлэх бололцоо олгодог гэж үздэг. Гэтэл энд гарч буй алдаа юу вэ гэвэл ашигт малтмалын салбар нь өөрөө өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүний салбар биш бөгөөд хөрөнгө оруулалтын сонголт нь техникийн үзүүлэлт болон ил тод байдал, авлигийн эсрэг тэмцэл гэх мэт засаг захиргааны үйл ажиллагааны үзүүлэлтэд суурилдаг. Татвар, роялти төлбөр нь хөрөнгө оруулалтын сонголтод нөлөөлөх гол хөшүүрэг болохгүй харин орон нутгийн ард иргэд нь эдгээр нь тэдний ноогдол ашиг болно гэж үзсэн тохиолдолд орон нутгийн ард иргэдийн хувьд маш чухал хүчин зүйл болох болно.

Одоо бид төр, орон нутгийн ард иргэд хоорондын зөвшилцөл болон төр, ашигт малтмалын компаний хоорондын гэрээ зэрэг асуудал хөндсөн эхний хэсэг рүүгээ буцаж ирж байна. Орон нутгийн ард иргэдийг тухайн компанид газраа зээлдүүлж байгааг хүлээн зөвшөөрөх ёстой адил засгийн газар нь орон нутгийн ард иргэдийн ашиг сонирхолд үйлчилж харин энэ үүргээ зээлийн хүү тооцож гүйцэлдүүлэх ёстой. Гэрээнд компаний зүгээс орон нутгийн хөгжилд зориулж зардал гаргуулах талаар тусгах ёстой бөгөөд харин энэ нь төрөөс орон нутагт мөнгө зарцуулахгүй байх, төрийн оролцоо байх хэрэггүй болно гэсэн үг биш юм. Харин эсрэгээрээ орлогын тодорхой хувийг орон нутгийн хөгжилд зарцуулах тухай заалт ашигт малтмалын гэрээнд тусгагдсан байх ёстой.

Орон нутгийн иргэдийг бүх ашигт малтмалын гэрээний хэлэлцээрт оролцуулах асуудал биеллээ олж эхэлсэн үү? Үгүй ээ. Энэ нь алс хол орших нийслэл хотод буй хэлэлцээрийн өрөөний хаалттай хаалганы цаана бүх гэрээ хэлцлийг орхих шалтгаан мөн үү? Үгүй. Орон нутгийн иргэд, иргэний нийгэм бүхэлдээ уул уурхайн салбараас төрд ирж буй санхүүгийн бүх мөнгөн дүнг мэдэх эрхтэй. Энэ бол хийх шаардлагатай маш чухал эхний алхам. Энэ бол Транспэрэнси Интернэшнлийн бид бүхний Орлогын Ил Тод Байдлыг Дэмжих Төслөөрөө дамжуулан хүчтэй дэмжиж буй алхам юм. Зөвхөн ил тод, хариуцлагатай корпораци, ил тод, хариуцлагатай төрийн байгууллага л орон нутгийн ард иргэдийг хэлэлцээрийн ширээний ард урих хүсэл эрмэлзэлтэй байх болно.

Орчуулсан Д.Сайнбаяр
Published by: Үндэсний шуудан сонин