2.11.2014
Цахим Өртөө Сүлжээний 1 жилийн ойн тухай мэдээ (хувийн архиваас)
9.04.2012
Цахим Өртөө Дээд Сургууль - 2012 Д.Сайнбаяр - Eagle TV interview
5.14.2012
Карьер хөгжүүлэлт ба өөртөө дүн шинжилгээ хийх нь
Цахим Өртөө дээд сургуулийн Career Center-ийн нээлтийн үеэр оюутнуудад зориулж хийсэн нэг лекцийг Career Center-ийн залуус цаасан дээр (transcript) буулгажээ. Зарим оюутнуудын хүсэлтээр блогтоо тавилаа.Өөрөө өөрийгөө таньж мэдэх нь
Миний нэг сайн үеэл дүү бий. Одоо 26 настай. 18-тайдаа ШУТИС-ын инженерийн ангид орсон. Тухайн ангидаа 2 жил сурсаны дараагаар, “би маркетингаар сурна” гээд МУИС руу шилжээд, 2 жил сураад 22-тойдоо төгссөн. Тэгээд тэр эхнэр авлаа. 3 жил гэртээ хүүхдээ хараад суусан. Эхнэр нь болохоор ажлаа хийгээд байдаг. 26 нас хүрсэн ч нэг ч удаа албан байгууллагад дорвитой ажиллаж үзээгүй байгаа юм. “Яагаад ийм юм болов оо” гээд би бодлоо. Өөртэй нь ч ярилцаж үзлээ. Нөхөр бол ерөнхийдөө багын бүрэг хүүхэд байсан. Цагаан сараар хүнд босч үнсүүлэхээс өөрөөр үг хэлдэггүй, хэтэрхий даруухан хүүхэд байсан. Түүн шиг сайн хүүхэд манай ах дүү нарт байхгүй, хүний хий гэсэн болгоныг л хийдэг. Ингээд тэр яагаад мэргэжилээрээ ажиллахгүй байгааг бодвол нөхөр ерөөсөө мэргэжлээ буруу сонгосон явдал байв. Анхнаасаа инженерийн ангиа дуусгах ёстой байжээ. Түүгээрээ сураад төгсөхийн оронд санаагаа хувиргасан. Маркетингаар онц дүнтэй МУИС-ыг төгссөн. Харин ажилд орж чаддаггүй. Түүний хийсэн том алдаа юу вэ? Яагаад олон жилийг алдсан бэ гэхээр өөрөө өөрийгөө таньж мэдээгүйд юм. “Сайн уу” гэж хэлээд байгууллага руу ороод явж чадахгүй хүн нэгт, ажил хайж чаддаггүй. Хоёрт, очоод компанийн бүтээгдэхүүн сурталчлаад, сурталчилгааны маркетингийн үйл ажиллагаанд оролцоод явах ямар ч боломжгүй байсан. Тэгэхээр ийм алдааг та бүхэн битгий гаргаасай гэж хүснэ.
Өөрийнхөө чаддаг, дуртай бас өөрийн тань зан чанар, чадварт тохирсон мэргэжлээр сурах хэрэгтэй. Одоо энэ залуу маань эрчим хүчний салбарт ажиллаж байна. Анхны мэргэжил нь угаасаа цахилгааны инженер мэргэжил байжээ.
Чиний хувьд үнэ цэнэтэй зүйл юу вэ?
Эхлээд өөрийнхөө сонирхол, гал эрмэлзлийг тодорхойлох ёстой. Юу хиймээр байгаа юм бэ? Энэ богинохон амьдралд чи юу хийж бүтээмээр байгаагаа сайн мэдэх хэрэгтэй.
Чи юуг value болгодог вэ? Ямар зүйлийг үнэ цэнэтэй гэж үздэгээ маш сайн ойлгох хэрэгтэй. Тулгатын номон дээр “value” гэдэг үгийн талаар бичсэн гоё хэсэг байдаг.
Японы нэгэн радиогоос судалгаа хийжээ. Орчин үед залуу гэр бүлийн салалт асар их болж байгаа гэнэ. Жаахан байж байгаад л салчихдаг. “Яагаад гэр бүлүүд салаад байна вэ? Ямар гэр бүл хамгийн урт хугацаанд оршин тогтнодог вэ?” гэсэн санал асуулгаар ижил value буюу ижил үнэлэмжтэй, амьдралаас ижил үнэ цэнийг хайдаг улсууд хамтдаа үлддэг гэсэн судалгааны дүн гарчээ. Жишээ нь кинон дээр гардаг. Дээрэмчин эрэгтэй, эмэгтэй нийлээд гэмт хэрэг хийгээд яваад байдаг. Тэр хоёрын value нь дээрэм хийх, хулгай хийх болохоор нийлээд явахад болж байгаа юм.
Ажил дээр ч гэсэн ижилхэн дүрэм үйлчилнэ. Боловсролын салбарт юм хийж бүтээе гэсэн зорилготой эсвэл хүмүүст туслая гэсэн бодолтой хүмүүс хамтдаа байдаг. Амьдралын хэв маяг бас байна. Олон улсаар аялах дуртай ч юм уу, орон нутагт ажиллах сонирхолтой ч юм уу, магадгүй сумын төвд очоод ажиллах сонирхолтой хүн та бүхний дунд байхыг үгүйсгэхгүй. Хүн хүний зорилго, үнэ цэнэ өөр шүү дээ.
Харин ажлаа яаж хайх вэ? Карьераа яаж эхлэх вэ?
Хамгийн чухал нь орох гэж байгаа газрынхаа тухай судалгаа хийх юм. Манайхан ерөөсөө судалгаа хийдэггүй юм билээ. Ажилд орох гэж байгаа залуучуудыг манайд ирэхээр нь би “Чи урьд нь ажил хайсан уу? Ер нь хаагуур хайв аа?” гэж асуудаг. Тэгэхээр зарим нь “Хайгаагүй ээ, танайд л ирж байна” гэдэг. Тэгэхээр “За байз хө, манайхыг нэг их шигшиж сонгосон юм бол алга, ерөнхийдөө харж байгаад ороод үзчихдэг юм уу гээд ороод ирсэн энэ хүн бол нухацтай ажил хайсан хүн биш байна” гээд шууд оноо нь хасагддаг. Та бүхэн орох гэж байгаа компанийхаа судалгааг маш сайн хийгээрэй. Ядаж л хүн амьтнаас асууж, компаний вэбээр нь ороод үзэх нь наад захын алхам.
Америкт ажилд авахад цаад хүнээс хардаг 3 чадвар
Би АНУ-д ажиллаж амьдарч байсан. Тэнд харсан зүйл гэвэл ажил олгогч компаниуд ажил хүсээд ирсэн залуугаас 3 зүйлийн чадварыг эхэлж хайдаг.
Нэгдүгээрт нь, communication буюу хүнтэй харилцах чадвар. Харилцах чадвар гэдэг бол өөрийгөө илэрхийлэх чадвар, нөгөөтэйгүүр хүнийг сонсох чадвар байдаг.
Хоёрдугаарт, хүнд үйлчлэх чадвар. Өнөөгийн 21-р зууны барууны орнуудын компаниуд ихэнхдээ юм үйлдвэрлэхээсээ илүүтэй хүнд үйлчилдэг. Санхүүгийн зөвлөгөө өгөх үйлчилгээ, бизнес төлөвлөгөө бичиж өгөх үйлчилгээ, машин засаж өгөх үйлчилгээ гэх мэт. Тэгэхээр хүнд үйлчлэх чадвар маш чухал байдаг. Үүнийг хаанаас олж авах вэ? Оюутнууд бол ресторанд ажиллаж энэ чадварыг олж авдаг. Эсвэл жишээ нь манай сургуулиар бол сургуулийн “Сareer center”- т та бүгд туслаад, орж ирж байгаа хүмүүст үйлчилж анкетыг нь авч өгдөг ч юм уу, сайн дурын ажил хийж хүнд үйлчилж сурдаг.
Монголчууд бид хүнд үйлчилж чаддаггүй. Аль ч ресторанд ороход хэд дуудуулж байж рестораны үйлчлүүлэгчид ирдэг, тиймээ? Өөр оронд очихоор маш сайн үйлчилдэг. Бид нар болохоор хааны удамтай гэдэг ч юм уу, өөрсдийгөө дээд зэргийн гээд бодчихсон байдаг. Бүгдээрээ бие биедээ үйлчлэх дургүй. Цалингаа авч байгаа хирнээ ирж үйлчлэхгүй. Ийм рестораны бизнес хол явахгүй. Яг ийм хандлагатай корпорацийн бизнес ч хол явахгүй. Тэгэхээр хүнд үйлчлэх гэдгийг маш сайн сурах хэрэгтэй.
Гуравдугаарт, мэдлэг чадвар. Мэдлэг чадвар бол гуравт нь ордог. Үнэхээр ажилдаа сайн инженер байгаад ч хүнтэй харьцаж чаддаггүй бол тэр хүн хэрэггүй. Xарилцагчдаа гомдоочихдог хүн бол үнэхээр хэрэггүй. Бас дээр нь хүнд үйлчилж чаддаггүй бол бүр хэрэг байхгүй. “Сайн инженер байна, гэхдээ уучлаарай та ажлаас халагдлаа” гэж хэлүүлнэ.
Resume гэж юу вэ? CV гэж юу вэ?
Ямарваа бүтээгдэхүүнд брошур, танилцуулга гэж байдаг шүү дээ. CV бол та бүгдийн брошур юм. Дорж гэдэг нийгмийн бүтээгдэхүүн юу хийж чаддаг юм бэ гэдгийг танилцуулсан брошур. Та бүхэнд хэнд нь ч гэсэн дахин давтагдашгүй чанарууд бий. Та нарын тэр давуу чанарууд чинь юу вэ? Сул тал чинь юу вэ гэдгийг өөрсдөө олж мэдчихээд тэгээд өөрийнхөө брошурийг хийнэ.
CV бол өөрийг тань зах зээлд гаргах гол маркетингийн багаж юм. Онолын түвшинд “3C” гэж их ярьдаг. CV -ны 3C бол товч (Conciseness), тодорхой (Clearness), өөрийн чинь ажилтай уялдсан (Correctness) байх ёстой. Хэдэн төрлийн ч CV байж болно. Хайж байгаа ажлаас чинь хамаараад заавал нэг форматтай байх албагүй. Дахиад хэлэхэд өөрийнхөө брэндийг бий болго. Пепси, Кока Кола гэх мэт янз бүрийн брэндүүд байдаг. Та Пепси нь юмуу Кола нь юмуу? Жүржийн талст нь юм уу?
Ярилцлага дээр анхаарах зүйл
Сурах бичгүүд олон зүйл бичсэн байдаг. Энэ удаад би дараахь 10 зүйлийг онцолмоор байна. Жишээ нь ажилд орох ярилцлагын үеэр:
Ø Худлаа ярьж хэрэггүй
Худлаа ярьж байгаа хүний нүднээс илт мэдэгддэг, баригддаг. Буруу ч бай, алдаатай ч бай, чадвар дутмаг ч бай чи үнэнч шударга байвал тэр нь өөрөө том үнэлэмж болдог.
Ø Өөрөө өөрөөрөө бай
Хэн нэгэн шиг болох гэж маяглах ч юмуу жүжиглэх шаардлагагүй, өөрөө өөрөөрөө байх хэрэгтэй.
Ø Бусдыг битгий муул
Бусдын сайн чанарыг олж хар. Тэр тусмаа урьд нь хамт ажиллаж байсан хүн таалагддаггүй байсан зэргээр ярих дэмий байдаг. Үнэхээр урьдах газар муу байсан байж болно. Гэвч бусдыг муулж байгаа хүн өөрөө асуудалтай харагддаг.
Ø Нүдээрээ сайн ярилцаж бай. Хүний нүд рүү эгц харж бай.
Ярилцлага хийж байхад хулганаад байгаа хүн нэг л биш байдаг. Чигээрээ харахгүй байгаа хүн ч гэсэн.
Ø Компанийн талаар маш зөв асуулт тавих хэрэгтэй.
Зарим залуучууд орж ирээд “Та яагаад манай компанийг сонгосон юм бэ? Ер нь манай компаний тухай та юу мэдэх вэ?” гэхээр “Нэг их мэдэхгүй ээ” гэдэг. Мэдэхгүй газраа яагаад орох гээд байдаг юм бэ? Манай компанид орохыг хүссэн бол, тухайн ажлыг сонирхсон юм бол тэр хүн вэбсайтаар ороод манай компанийн тухай ерөнхий мэдээллийг олж авсан байх ёстой гэж би хувьдаа үзнэ. Манай компанийг судлаагүй юм бол “Энэ нөхөр ч манайхыг нэг их сонирхоогүй юм байна” л гэж бодно. Би 10 компани судалсан. Танайхыг сонгосон гэж хэлсэн хүнд бол байдал тун өөрөөр эргэнэ.
Ø Ажил олгогчоо битгий их шах
“Би хэзээ ажилд орох вэ? Хэр ажиллаад цалин нэмэх вэ?” гээд анхны ярилцлага дээрээ шаардалт гаргаад байдаг хэцүү хүмүүс байдаг. Иймд энэ бүхнийг маш эвтэйхнээр шат дараалалтайгаар хэлэлцээр хийх ёстой.
Ø Мөн орж ирчихээд биеэ бариад, жижигрээд байх шаардлага байхгүй.
Ажил олгогч та 2 ижил төвшинд харилцах ёстой. Чи тэр хүнээс цалин аваад түүнд шаардлагатай юмыг нь хийж өгөх гэж байгаа. Тэр чиний дээр байгаа гэж ерөөсөө үзэж болохгүй. Би ажилд ороод захирлаас үүрэг авч байгаа бол тэр хүний үгийг дагана. Гэхдээ тодорхой зүйлүүд дээр бол, би өөрийгөө түүнтэй ижил түвшинд харьцах ёстой гэж үздэг. Компанийн захирал цэвэрлэгч хүмүүстэйгээ доошоо харж харьцах биш, тэр хүн яг тан шиг тодорхой цалин аваад ажил хийж байгаа. Та 2-ын хийж байгаа ажил л өөр болохоос биш цалин аваад л ажиллаж байгаа. Та бүхэн хүмүүстэй ижил төвшинд харьцах хэрэгтэй. Дээшээ ч бай, доошоо ч бай.
Ø Ярилцлаганд орж ирчихээд их уйтгартай хүмүүс байдаг. Сонирхо! Юм асуу!
Ø Гарахдаа бас анхаараарай
Орж ирэхэд чинь чиний тухай анхны сэтгэгдэл бий болдог. Мөн яаж гараад явсанаар чинь чиний тухай төсөөлөл үлдэнэ. Сайхан гар бариад “Цаг гаргасанд баярлалаа. Хариу хүлээж байя” гэдэг ч юмуу гарч явахдаа сайхан инээмсэглээд гарах хэрэгтэй. Ууртай гарч явж болохгүй тиймээ.
Карьер менежментийн тухай
Зөвхөн нэг ажилд орох тухай бид яриагүй.
Ø Personal management (marriage, kids, diary) буюу хувийн амьдралын менежмент
Ø Professional management (choosing, changing career) буюу мэргэжил, карьерийн менежмент
Ø Social management (choose your friends, clubs and social activities) буюу найз нөхөд нийгмийн харилцааны менежмент
Ø Financial management (plan ahead) буюу санхүүгийн менежмент
Бид хувийнхаа амьдралыг маш сайн удирдаж чаддаг байх ёстой. Карьер менежмент гэдэг бол амьдралаа яаж авч явах тухай бүх зүйлийг хамруулсан ойлголт байдаг. Мэдээж ажлын менежментийг сайн хийх хэрэгтэй: ажлаа сонгохдоо ч тэр, өөрчлөхдөө ч тэр.
Түүнчлэн Social management гэж бий. Нийгмийн эд эс учраас та бүхэн нийгмийн амьдралын хаана нь байх вэ? Найз нөхдөө сонгохдоо болгоомжтой сонгох ёстой. Хүн болгонтой танил байж болно. Харин oйрын найз нөхдөө маш сайн зөв сонго. Болж өгвөл өөрөөсөө илүү мундаг хүмүүстэй найзла. Тэр хүнээсээ энерги аваад тэр хүнээ дагаад өөрөө хөгждөг. Би Цахим Өртөөд байгаадаа маш баяртай байдаг. Надаас дандаа илүү мундаг чадвартай, илүү боловсролтой голдуу ах, эгч улсууд олон байдаг. Тэр хүмүүсийг би дагаад л яваад байдаг. Надад байнга л сайн энерги өгдөг. Тэгэхээр тийм сайхан клуб юмуу олон нийтийн байгууллагад та бүхэн элсэх хэрэгтэй. Гутарсан үед чиний сэтгэлийг өргөөд өгөх, тэр хүмүүсийг хараад чи эрч хүч авна. Тэр клубээ, өөрийн оролцох нийгмийн үйл ажиллагааг сайн сонго. Тэгээд мэдээж карьераа зөв хийх гэж байгаа бол санхүүгийн менежментээ маш зөв хийх хэрэгтэй.
Би (бид) гэж ер нь хэн юм бэ?
Өнөөдөр та энэ өрөөнд сууж байна. 2012 оны 3 сарын 19-ний өдөр. 50 жилийн өмнө ээж аав чинь юу бодож байсан юм болоо? 100 жилийн өмнө бид нар хаана байсан юм болоо? Бид нар бол нэг л ургаж байгаа мод шүү дээ. Та гэдэг хүн үхээд дараа нь таний хүүхэд чинь үргэлжлэл болоод явна. Та бүхэн ээж, аавынхаа үргэлжлэл, өвөг дээдсийнхээ үргэлжлэл гэдгийг сайн санаарай.
Монголчууд бид өнөөдөр хэн юм бэ гэдгээ олоод харчихад гэмгүй. Ялангуяа ажлаа сонгох гэж байгаа залуус.
“Өвөг дээдсээс бидэнд юу өвлөгдсөн юм бэ” гээд бодох ёстой. Бид нар өнөөдөр хаана ирчихээд байгаагаа, цаашаа хаашаа явж байгаа нийгэмд амьдарч байгаагаа бас бодоход гэмгүй. Энэ бол жаахан философийн шинжтэй санагдахыг үгүйсгэхгүй, гэхдээ бодит зүйл мөн.
Уг нь бид сармагчин байсан, дараа нь неандерталь болсон 320 мянган жилийн тэртээ. 6000 жилийн өмнө Сүмерүүд дугуй бүтээж байсан. Пирамидын соёл, Месопотамын соёл иргэншил МЭӨ 3000 жилийн өмнө байсан гэх мэт. МЭӨ 753 жилийн өмнө Ромын эзэнт гүрэн үүсч байсан байна. МЭӨ 700 анхны үндсэн хууль батлагдаж байсан. Буддизм МЭӨ 5 дугаар зуунд үүссэн. Македоны Александр, Юлий Цезарийг киноноос бид үзэж болно. “Яасан гоё кино вэ?” гэж бодохоос гадна, та нар өнөөгийн нийгмийг бий болгоход тэд яаж нөлөөлснийг харах олж харах нь чухал.
Түүхээс бид юуг сурах ёстой вэ? Хоол, усны асуудал юу билээ? IT-ийн асуудал юу билээ? Ногоон эдийн засаг гэж юу билээ?
Чи өөрийгөө хөгжүүлнэ гэдэг нь эх орноо хөгжүүлж буй хэрэг. Монгол гэдэг нэр бол бид бүгдийнх нь овог нэр, family name юм шүү. Чиний угшлын нэр. Чиний сонгодог туйлын оршихуйн нэр гэж би бодож байна.
Өөрийн карьерийн тухай
Сургууль төгссөний дараа миний хувьд их гоё момент байсан л даа. Надад гоё гэрэлтэй ирээдүй байгаа. Ийшээ би яаж хөлөө тавих вэ? Юунаас хийж эхлэх вэ гээд л... Яг л сонголтоо хийж буй та бүхний адил.
Боловсролын салбарын тухайд бол би Aрканзас Их Сургуульд элсч суралцаад цаашаа Деврай Их сургууль, Депол Их Сургуульд сурсан. Цаашдаа Харвард ч юм уу, Жорж Вашингтоны ч юм уу, Сингапур Үндэсний Их Сургуульд дахиад сурах хэрэгтэй гэж боддог.
Карьерийн тухай бодлоо. Америкт сурч байхдаа Холливуудад байдаг Маккдональдс гэдэг хоолны газрын кассын ажилтнаар анх ажлын гараагаа эхэлж байсан. Дараа нь Вол Март дэлгүүрийн кассын ажилтан болсон. Шөнөд нь би шал угаадаг байсан. 3 сар би шалыг нь угаасан. Хоногийн 50 доллараар. Өдөр нь ажиллаад 50 доллар, шөнө нь ажиллаад 50 доллар. Өдрийн 100 долларын орлоготой гэсэн үг. Дараа нь ресторанд зөөгч, туслах менежер г.м-ээр тушаал ахисан. 2000 онд би бүтэн жил ажиллаад их сургуулийн 2 жилийнхээ сургалтын төлбөрийг нэлээд зовж байж хийж байсан. Та бүхэнд өнөөдөр сурахад чинь төр мөнгө өгч байна. Ах дүү нар чинь дэмжиж байна. Харихад төлбөртэй орон сууцанд биш, ээж аавтайгаа ч юмуу ах дүү нартайгаа амьдарч байна гэдэг маш том боломж шүү гэдгийг л би хэлэх гээд байна.
Америкт өнгөрөх цаг, энд өнгөрөх цаг ижилхэн. Тэр тусмаа өнөөдөр дэлхий хавтгай болсон. Америкт байгаа залуучуудын авч байгаа мэдээллийг та бүхэн интернетээс авчих бүрэн боломжтой. Харвардын Их сургуулийн мэдлэгийг уг нь олж авах амархан гэж байгаа. Харвардын Их Сургуулийн оюутнуудын үзэж байгаа номыг интернетээс худалдаад авч болно. Уншаад ижилхэн мэдээлэл авах бололцоотой. Харвард дахь семинар, хэлэлцүүлгийн төвшин өөр гэхээс биш эдийн засаг бол эдийн засаг хууль бол хууль. Хаана ч ижилхэн.
Тэгээд сургууль төгсөөд Оракл компани, Чикагогийн түүхий эдийн хөрөнгийн биржид IT программистаар тэнцэж орсон ч ажилын визний хүрэлцээнээс хамаарч гарч байсан. Энэ болгонд би сураад явсан. Тэгээд мэргэжилээрээ эрүүл мэндийн технологийн компанид жил гаран ажиллаад, дараа нь өөр нэг компанид 2 жил ажиллаад Монголдоо ирсэн. Ирээд NTV-д албаны дарга хийсэн. Дараа нь Моннис компанид газрын дарга хийгээд одоо дэд захиралын алба хашдаг. Энэ болгонд дараалал бийг та бүхэн анзаарч буй биз ээ.
Юмыг алгасаж болдоггүй
Тэгэхээр би та нарт юу хэлэх гээд байна вэ гэхээр, юманд шат дараалал гэж заавал байдаг. Алгасаж болдоггүй. Сургууль төгсөнгүүтээ жижиг компанийн захирал болсон улсууд байдаг л даа. Тэр бол зүгээр, гэмгүй. Антрепренёрууд тийм байдаг. Гэхдээ нэгэнт захирал болоод 2-3 жил компаний захирал хийчихээд дараа нь нэг компанид мэргэжилтнээр орох боломж маш бага байдаг. Эвгүй биздээ? Захирал байж байгаад нэг газар мэргэжилтнээр оръё гээд... Цалин чинь буурна, нэр хүнд чинь бууна. Иймд карьераа хаанаас эхлэхээ сайн бодож, төлөвлөх ёстой. Та нар ажлыг их бага гэж бүү голоорой. Би кассчин, рестораны үйлчлэгч, рестораны туслах менежер хийж байхдаа ҮЙЛЧИЛГЭЭ гэдэг зүйлийг, техникч хийж байхдаа, программист хийж байхдаа МЭРГЭЖИЛТЭН гэж юу болох тухай хамгийн их зүйлийг сурсан. Урд нь нэг газар лекц хийхэд оюутнууд Та эргэж яваад аль нэг ажлаа солих байсан уу гэж асуусан. Би үгүй, би бүх ажлыг нь дахиад л хийх болно гэж хэлсэн. Тэр ажлуудыг би хийж үзсэн учраас өнөөдөр би цэвэрлэгч хүний ажлыг мэднэ. Техникч хүний ажлыг мэднэ. Миний доор ажиллаж буй мэргэжилтнүүдийн ажлыг би өөрөө маш сайн мэднэ.
Эдгээр ажлуудыг хийх хугацаанд бизнес процессыг маш сайн ойлгох боломжтой болдог. Энэ үед харилцах чадвар тань бий болдог. Олон янзын хүнтэй харилцах чадвар, хүнд үйлчлэх чадвар тань хөгждөг. Юманд шууд хүрч болохгүй, шатаар нь яваарай.
Миний бичгийн чадвараа хөгжүүлэхийн тулд хийж байсан хобби маягийн зүйл маань нэг мэдсэн чинь ном орчуулдаг болж сүүлдээ publisher болж эхэлсэн. Хоббигоо бизнес болгож бас болно. Энд төрөлх монгол хэлээ маш сайн эзэмших ёстой гэж хэлмээр байна. Би одоо болтол монгол хэлээ байнга хөгжүүлэх ном зохиол уншдаг. Ринчен гуайн зохиол гэх мэт. Гадаад хэлний чадвараа ч гэсэн байнга сайжруулахыг хичээдэг.
Манай Цахим өртөөнийхөн байна. Бид мод тарина. 10 жилийн ойгоо хийлээ. 10 жилийн өмнө эхэлж байсан үйл ажиллагаа өнөөдөр бид дээд сургууль хамтдаа байгуулах хүртэл өргөжиж байна. Бидний хэн нь ч нэг төгрөгний, нэг долларын ашиг хийе гэж бодоогүй. Ерөөсөө монголд байгаа залуучуудтайгаа хамтдаа хөгжөөд сурсан мэдсэн юмаа заая гэсэн эрмэлзлээр энэ өрөөнд зогсож байна. Тиймээс олон нийтийн ажилд сайн оролцоорой, манлайлаарай.
Өөр бас бус чухал зүйлс
Ø Онц сурдаг оюутан бай. Баахан дунд авсан бол “надад ажил олдсонгүй ээ” гэж хэлэх эрхгүй болно. Та өөрийнхөө үүргийг биелүүлээгүй байна шүү дээ. Өнөөдөр ажлын байр зах зээлд хэр их байна гэж боддог вэ? Бага байна гэж боддог уу? Ажил уг нь их байгаа шүү дээ. Та дундаас нэг хоёр нь бас маш өндөр цалинтай газар орно гэдэгт бүрэн дүүрэн итгэлтэй байгаа. Үе үед л тийм хүн байдаг.
Ø Нэг компанид минимум 1-2 жил ажиллах ёстой. Битгий түүнээс бага хугацаанд ажиллаарай. Хэдэн сар ажилчихаад солиод яваад байх маш муухай харагддаг. Юм сурдаггүй, компанидаа ч юмаа өгдөггүй.
Ø Ажил дээр өөрийгөө байнга нотолж байгаарай. Хамт ажиллагсаддаа, удирдагчиддаа, мөн өөрөө өөртөө өөрийгөө нотлоно гэдэг маш чухал.
Ø Алдаа битгий хий. Манайхан нэг албан бичиг хийсэн ч заавал алдаа хийдэг. Би тийм зүйлд дургүй. Юм чамбай байх ёстой. Яагаад гадаадынхны хийсэн хэвлэлийн ном, тэдний бичсэн албан бичиг тийм гоё байдаг юм бэ? Яагаад монголчууд бид албан бичгээ ч бичиж чадахгүй байна вэ? Энэ нь тэд нартай өрсөлдөх асуудал хол байна гэсэн үг биш үү? Миний доор байгаа улсууд албан бичгээ алдаатай бичээд ирэхэд нь би манай гадны томоохон харилцагчдаас ирж байгааг нь харуулдаг. “Та нар хариу болгож ийм захиа явуулж байна. Та нар компанийхаа нэр хүнд, өөрийнхөө нэр хүнд, цаашилбал эх орныхоо нэр төрийг бодох хэрэгтэй” гэж хэлдэг. Одоо бүгдээрээ гоё бичдэг болсон. Тэгэхээр тэр сэтгэлгээг бид нар өөрчлөх хэрэгтэй. Залуудаа юмыг төгс төгөлдөр хийж сур. Юм болгоныг гараас гарга.
Ø Сургууль, ажил гээд бүх зүйл цагтаа байх ёстой.
Амьдрал өөрөө deadline юм. Бүх зүйлд цаг бий. Сургуульд бид ганц зүйлийг маш сайн сурдаг гэж нэг найз минь хэлж билээ. Тэр юу гэвэл цаг барих! Ерөнхийдөө онц сурахад амархан санагддаг. Цагтаа даалгавраа өгөөд байхаар бараг 80, 90 хувийн сайн дүнгээ авчихдаг.
Ø Lead or follow. Бусдыг удирд! Бусдыг бас дагавал дагасан шиг сайн дагах хэрэгтэй. Баг хамт олноор ажиллана гэдэг нь зусардахын нэр биш. Багийн сайн гишүүн, сайн тоглогч байх нь Манлайлагч болохын үндэс. Багийн сайн гишүүн хүн сайн удирдагч болдог.
Цахим Өртөө дээд сургуулийн Career Center-ийн нээлт - 2012 оны 3 сарын 19
2.15.2012
Шинэ ном: Могол угсаатныг сурвалжилсан нь - Үмэсао Тадао
МОГОЛ УГСААТНЫГ СУРВАЛЖИЛСАН НЬ (Монгол орчуулга)Зохиогч: Үмэсао Тадао
Орчуулагч: Бэсүд П. Наранбаяр
Төслийн удирдагч: Туульч-Өөлд Д. Сайнбаяр
Ариутган шүүсэн: Др. Проф. Урианхан Ш. Чоймаа, Олхонууд П. Баярмагнай
Ивээн тэтгэсэн: Цахим Өртөө Холбоо
Орчуулгын эрх © 2011 он Инжинаш хэвлэлийн газар
ISBN 978-99962-885-0-1
Өмнөх үг
Нэгэн цагт дэлхийн хамгийн агуу эзэнт гүрнийг байгуулж явсан Монголчууд бид манжийн дарлал, коммунизмын дарангуйллын он жилүүдийг ардаа орхиж, хавтгай дэлхийн хөлгүй даяаршлын эринтэй золгож, дэлхийн мэдлэгийн сантай саадгүй харилцах болсноор их түүхээ шинэ өндөрлөгөөс эргэн харж, өөрсдийн үүсэл гарал, туулж ирсэн түүхэн замнал, үндэстний айдентити, онцлог шинж тэмдэгээ хайж эрэлхийлэх жам ёсны шалгууртай нүүр тулжээ.
Чухамдаа 1999 онд АНУ, Их Британи, Япон зэрэг өндөр хөгжилтэй орнуудын их дээд сургуулиудад сурч, эрдмийн ажил эрхэлж байсан монгол залуусын үүсгэн байгуулсан Монгол туургатны Цахим Өртөө Сүлжээ (www.tsahimurtuu.mn) нь тун удалгүй дэлхийн олон оронд тархан суусан монголчуудын мэдээлэл солилцооны гүүр болсон төдийгүй монгол угсаатан, монголч түмнийг холбосон цахим орон зай болсон юм.
Дэлхийн өнцөг булан бүрт ажиллаж, сурч, амьдарч асан Цахим Өртөө сүлжээний мянга мянган гишүүд цахим шуудангийн сүлжээгээр өртөөлж өөрсдийн түүх, соёл, зан заншлын талаар мэдлэгээ солилцож, цэц булаалдаж, чамгүй хэлэлцүүлэг өрнүүлсээр өнөөг хүрсэн нь өнөөх л цаг үеийн шаардлагаар үүссэн их эрэл хайгуулын нэгээхэн илрэл болсон хэмээн бодогдмуй.
2006 онд хуралдсан Их Британий Монголчуудын уламжлалт “Монгол орны хөгжилд” II чуулганаар хэлэлцэгдэн "Цахим Өртөөний нэрэмжит шагнал" хүртсэн Кембрижийн их сургуулийн Др. Дуламын Бум-Очирын “Хайлж буй Дээд Монгол” судалгааны бүтээлийн илтгэлд: "Коммунизм гэдэг томоохон арал живж үгүй болох цагт сүүлийн хэдэн жил бид дэлхийд гарах гүүрээ бэлдэж монгол гэдэг түүнээс ч жижигхэн арал дээрээ жаахан сууцгаалаа. Ингээд бодохлоор бидний орчин үеийн шинжлэх ухаан эзгүй арал дээр байгаад байх шиг санагдана. Барууны олон оронд монгол оюутнууд суралцаж, олон эрдэмтэд айлчилж мэдээлэл солилцож эхэлж буй энэ үед хүмүүс бидний судлаад яриад байдаг олон зүйлийг аль хэдийнээ барууныхан судалчихсан ярьчихсан, харин бид мэдээгүй өнгөрчихсөн байгаатай нүүр тулсан биз ээ. Ийнхүү шинэ соргог мэдээлэлтэй нүүр учрах бүрийдээ олсон, дуулсан, сонссон мэдсэнээ мэргэжил нэгт номын нөхөд, оюутан залуучууд, цаашилбал монгол түмэндээ дуулгаж хуваалцмаар, түгээмээр, дэлгэрүүлмээр санагдах нь хэн бүхэнд тохиолдсон байх. Энэ бол арал дээр байснаа мэдсэний нэгэн илрэл гэлтэй. Энэ бол монгол хүний оюуны чадал сулаас болсон хэрэг биш харин ч нийгэм түүхийн эгзэгтэй нугалаанд хавчигдан хашигдсан бидний аугаа их түүхийн нэгээхэн жижиг хугацаа юм." хэмээсэн нь юутай үнэн.
Энэхүү асар том мэдлэгийн сан, шинжлэх ухааны орон зайг нөхөх Social Anthropology буюу Нийгэм-соёлын хүн судлал нь манай оронд сая дэлгэрч эхэлж буй нь олзуурхууштай.
Түүнчлэн сүүлийн жилүүдэд олон нийтийн танин мэдэхүй, боловсролд чиглэгдсэн олон ангит баримтат кино, эрэн сурвалжлах баримтат нэвтрүүлгүүд гарч эхэлсэн нь тун ч сайшаалтай. Тухайлбал oлны анхаарлыг нэлээд татаж чадсан NTV телевизийн "Монголоо хайсан Монгол" цуврал баримтат кино, ТАСАМ ТББ-ын "Тархан суурьшсан Монголчууд" цуврал нэвтрүүлгийг энд дурдаж болно.
Үүнийг тэрлэгч миний бие "Монголоо хайсан Монгол" төслийн хүрээнд Энэтхэг, Афганистан улсуудад баримтат кино хийх ажлаар аялах зуур Афганистаны Кабул хотын Марафат дунд сургууль, Бамиян мужийн уулсын агуйд аж төрөх монгол төрхтэй, монгол хэлний зарим үгс, монгол зан заншлын зарим төсөөтэй чанарыг өдгөө хүртэл тээж яваа хазара үндэстнүүдтэй танилцах завшаан олдож, улмаар Цахим Өртөө Холбоо ТББ-аас шилэгдмэл гурван хазара оюутанд “Цахим Өртөөний нэрэмжит тэтгэлэг” олгосон билээ. Өдгөө эдгээр оюутнууд МУИС-д суралцаж буй бөгөөд хоёр нь гадаад харилцаа, нэг нь антропологийн чиглэлээр амжилттай суралцаж байна.
Тийм ээ, өнөөдөр бид хазарачууд монгол угсаатай эсэх, монголчууд хазарачууд нэг өвөг дээдэстэй эсэх, эсвэл зүгээр л түүхийн нугачаанд хоорондоо холбогдсон ард түмэн эсэх талаар баттай хэлж чадахгүй байна. Эдгээр оюутнууд Монголд суралцаж байгаа нь чухамдаа хоёр ард түмний хоорондын харилцааг, бидний эрэл хайгуулыг шинэ шатанд авчрах нэгээхэн алхам болж, хазара судлалын шинэ салбарын эхийг тавихыг үгүйсгэх аргагүй юм.
Чухам энэ л үест Цахим Өртөөний анд П.Наранбаяр Япон улсын Киотогийн их сургуульд суралцах ахуйдаа сургуулийнхаа номын санд Японы алдарт эрдэмтэн Үмэсоа Тадао гуайн "Могол үндэстнийг сурвалжилсан нь" хэмээх хагас зуун жилийн өмнө бичсэн онц сонирхолтой аян замын тэмдэглэлийг олж уншсанаа хуучилж, улмаар уг бүтээлийг япон хэлнээс хөрвүүлж уншигч танаа хүргэхийг зорьсон билээ.
Инжинаш хэвлэлийн газраас эрхлэн хэвлүүлж буй "Могол үндэстнийг сурвалжилсан нь" номын монгол орчуулга таны оюуныг мялааж, монголчуудын нийгэм-соёлын хүн судлалд бас нэгэн шинэ хуудас нээнэ гэдэгт эргэлзэхгүй байна. Номыг орчуулах явцад ертөнцийн мөнх бусыг үзүүлсэн Үмэсоа Тадао (1920-2010) гуайд монгол нүүдэлчин ахуй, амьдралын хэв маягийг судалж, улмаар моголчуудын ертөнцийг нээн, монголчууд бидэнд моголчуудын тухай тэмдэглэлээ үлдээсэнд чин сэтгэлээс талархаж байна.
Мөн энэхүү номыг ивээн тэтгэсэн Монгол улсын үнэн хүчит заан Мойл хэмээх Эрдэнийн Зундуй агсаны гэр бүл, төрөл төрөгсдөд гүн талархал илэрхийлье.
Туульч-Өөлд Д.Сайнбаяр
Цахим Өртөө Холбооны УЗ-ийн дарга
2011.03.22
1.23.2012
“ХӨХ ГЭРЭГЭ” УРИАЛГА
Монгол туургатнаа урин дуудахын учирДэлхийн Mонгол Tуургатны Цахим Өртөө Cүлжээ
“Цахим-Өртөө Холбоо” ТББ
Үндэстнийхээ язгуур эрх ашгийн төлөө сэтгэл
тавигч эрхэм МОНГОЛ ХҮН бүрийн сонорт:
Найман зууны тэртээ монголчууд мандан бадарч, ертөнцийн дөрвөн зүгт жолоо тавин довтолгож, Дэлхийн талыг нэгэн дээвэр дор захиран тохинуулж асан билээ.
Түүхийн хуудас эргэхүйеэ тэрхүү дайчин үндэстэн зайгаа тавьж, улмаар гурван зууны туршид Манжийн ар хормойд нуугдан дэлхийгээс мартагдаж, далан жилийн туршид социалист хөшигний цаана хаагдаж, гал голомт болсон өлгий нутагтаа ам бүл цөөхүүл 21-р зуунтай золголоо.
Өдгөө хүчирхэг өвөг дээдсийн үр сад, мах цусны тасархай болох 10 сая гаран монгол угсаатан дэлхий даяар таран сууж байна. Голомтоо сахиж үлдсэн гурав хүрэхгүй сая монголчууд ардчилсан хувьсгалаас хойшхи 20 жилийн туршид орчин үеийн дэлхийн жишгээр улс орноо засан төвхнүүлэх ажилд түүртэхийн зэрэгцээ, зуун хорь гаран мянган монгол хүн дэлхийн өнцөг булан бүрийг зорьж, юм үзэж нүд тайлах, хөрөнгө хураан амьдралаа тохинуулах, бас эрдэм мэдлэгийг тээн ирж эх орноо хөгжүүлэхээр одоцгоосон билээ.
Монгол хүн манай үндэстэн нэгэн цул, нэгдмэл хүрээ үүсгэн явсан тэр түүхийг бахархан дурсдаг. Монгол хүн хөх толбот ах дүүсээ эх болсон өлгий нутаг, гал голомтдоо эргээд ирэхийг нь битүүхэн хүлээдэг. Түүхийн туршид, үе үеийн монголчууд зүрх сэтгэлийнхээ гүнд хадгалж ирсэн хүсэл эрмэлзэл энэ. Бид он удаан цөөхүүлээ, буурай явж ирлээ. Бидний хүч чадал дутмаг байв, чухам үнэндээ унтраагүй гал голомтоо арчлан ноцоохоор завгүй явсан гэж хэлж болно.
Тэгвэл эдүгээ цаг нь иржээ. Монгол улс өнгөрсөн 20 жилд ардчилсан зарчмаар улс нийгмийнхээ хууль эрхзүй, эдийн засгийн бүтэц, төр захиргаагаа төвхнүүллээ. Өөрчлөх, засч залруулах зүйл аанай олон хэдий ч, хөгжлийн маш тодорхой ирээдүй, итгэл найдвар бидний өмнө цэлийж байна. Газрын хэвлийд заяасан баялагийг даган уул уурхай хөгжиж, төмөр зам, барилга хот, аж үйлдвэр, цахилгаан станц гээд богино хугацаанд аварга их бүтээн байгуулалт өрнөх гарааны зурхай дээр бид ирж, хэдхэн жилийн өмнө 600 сая долларт багтаж байсан үндэсний эдийн засаг даруй 6 тэрбумд хүрч, жилдээ ДНБ 20 орчим хувиар өсөх боллоо. Манай хүн ам энэхүү нөр бүтээн байгуулалтыг гүйцэтгэхэд тоо дутаж, харийн мэргэжилтэн, ажилчдыг авчрахаас аргагүй байдалд хүрээд байна.
Хөгжлийн энэ алтан боломжийг ашиглаж, мөнх тэнгэрээс хөх тамгатай заяасан язгуур нэгт монголчуудаа дуудъя, тэдэнтэйгээ Монгол тавилан, Монгол ирээдүйгээ хуваалцая. Анхны Ерөнхийлөгч П.Очирбат “Тэнгэрийн цаг” ирэхийг зөгнөсөн бол, эдүгээгийн Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж “Монголчуудаа олуулаа болцгооё, Монгол нутагтаа ирцгээ” хэмээн Үндэсний эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо сэргээсний 100 жилийн ойгоор уриаллаа. Монгол хүний барааг хараад, монгол хэлээр ярихыг сонсоод нулимс дуслуулан байж угтдаг үндэс угсаа нэгт тэр л хүмүүс тэртээ чинадад суун байна. Тэд гал голомт болсон Монгол улсынхаа хөгжил дэвшил, эрх чөлөөт амьдралын тухай сонсоод баярладаг, тэдэндээ итгэл найдвар тээж явдаг юм. Сэтгэлийн тэр нуугдмал шижмийг амь оруулан биежүүлэх цаг иржээ. Сураг сонсоод уйлж суух бус, суудал засч ирээд хамтдаа хөгжих цагийг бид бүтээх ёстой.
Энэхүү хүсэл зоригоор Дэлхий даяар тархан суугаа монголчууд, монгол угсаатан, монголч түмний мэдлэг туршлага, мэдээлэл солилцооны гүүр болж, тэдний нөөц бололцоог нэгтгэн, эх орондоо чинээлэг хангалуун, сэтгэл дүүрнээр амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэхэд манлайлж оролцох зорилготой Цахим Өртөө Холбоо нь үүсгэн байгуулагдсан цагаасаа хойш дэвшүүлж, хэрэгжүүлж ирсэн санаагаа цэгцлэн 2011 оны зун “Хөх Гэрэгэ” хэмээх санаачилгыг дэвшүүлсэн билээ. Энэ нь Барууны хөгжингүй орнууд эрдэм боловсрол, мэдлэг чадвартай гадаадын иргэдийг эх орондоо суурьшуулан ажиллуулах зорилгоор ногоон картын системийг өргөнөөр нэвтрүүлсэн байдгаас санаа авсан хувилбар юм. Дэлхийд таран суугаа монгол туургатнууддаа ямар нэгэн шалгуураар “Хөх Гэрэгэ” олгож, тэднийг өлгий нутагт нь уръя. Ирсэн хойно нь ажиллах, бүтээн байгуулалтад оролцох, Монгол улсын жирийн иргэдтэй алхаа нийлүүлэн жаргалтай амьдрах бололцоог нь бүрдүүлэхэд энэхүү төслийн үндсэн зорилго оршино.
Энэ үйл хэрэгт сэтгэлийн хөдлөлөөр хандаж, хялбар сэтгэж болохгүйг та бид сайн мэднэ. Олон зуун жил алслагдсан сэтгэлгээ, хэл яриа, соёлын ялгаа, мөн хүн амын олонд уусан хайлах болзошгүй эрсдлийг тооцохгүй бол горьгүй. Тиймээс дэлхийн монголчуудыг урьж ирүүлэх бодлоготой холбогдуулан Монгол угсаатны талаарх судалгаа шинжилгээг эрчимжүүлэх, нийгэм-эдийн засаг-улс төрийн эрсдлүүдийг тооцсон бодлогын загварыг гаргах, энэ сэдвээр олон нийтийн өргөн хэлэлцүүлгийг өрнүүлэх, нийгмийн дунд нэгдмэл үзэл баримтлал бий болгох, хууль эрхзүйн зохицуулалтыг хийх шаардлага урган гарч байна.
ҮҮНИЙ ТУЛД:
“Цахим Өртөө Холбоо” ТББ болон Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээний олон мянган гишүүд дэмжигчид 2011 оны 12 сарын 29 ны өдөр дэлхий даяар тархан суугаа Монголчууд, гадаадад суугаа Монголчуудаа эх нутагтаа эргэн дуудсан МУ-ын Ерөнхийлөгч Ноён Ц.Элбэгдоржийн уриалгыг гүн талархалтай хүлээн авч, дэмжиж буйгаа албан ёсоор мэдэгдэхийн зэрэгцээ “Хөх Гэрэгэ” төсөлд Монгол хүн бүр нухацтай хандан санаа тавьж, өөрийн зүгээс жижиг гэлтгүй боломжит бүх оролцоог нэмэрлэх, уг төслийн хүрээнд нээсэн www.bluecard.mn вэбхуудас болон бусад сувгаар өргөн хэлэлцүүлэгт идэвхтэй оролцож, бодлогын баримт бичиг боловсруулахад хувь нэмэр оруулахыг УРИАЛЖ БАЙНА.
”Хөх гэрэгэ” төслийн хандивын данс: Худалдаа Хөгжлийн Банк
Дансны дугаар: 499 172 343,
Хүлээн авагчийн нэр: "Цахим Өртөө Холбоо" ТББ
2012 он 1-р сарын 23-ны өдөр
-----------
Цахим Өртөө Холбооны тухай
Цахим Өртөө Сүлжээ нь 1999 оноос хойш ажиллаж байгаа бөгөөд дэлхийн олон оронд тархсан Монголчууд, монголч түмний мэдээлэл солилцооны талбар болсон хамгийн том, хамгийн ууган имэйл сүлжээ юм. Цахим Өртөө Холбоо нь Монгол туургатны Цахим Өртөө Сүлжээний гишүүдийн санаачилгаар байгуулагдсан, нийгэмд үйлчилдэг Төрийн Бус Байгууллага юм.
Дэлхийн 60 гаруй улс оронд ажиллаж, сурч, амьдарч байгаа 4000 гаруй Монгол болон Монголч түмэн Цахим Өртөө Сүлжээнд хамрагддаг. Одоогоор Монгол улс, АНУ, Австрали, БНСУ, Франц, ХБНГУ, ИБУИНВУ, Швейцари, Япон зэрэг орнууд дахь Монголчуудын холбоод, бүлгэмүүд хамтран ажиллаж байна.
Цахим Өртөө Холбоо нь гадаадад суугаа Монголчуудын сонгуулийн эрхийн асуудлыг хуульчилах, АНУ, БНСУ зэрэг улс орнуудад Ажлын яармаг, Гадаадад суугаа Монголчуудын Анхдугаар чуулган зэрэг Гадаадад суугаа Монголчууддаа чиглэсэн үйл ажиллагааг зохион байгуулж, Хазара Оюутны Тэтгэлэгт Хөтөлбөрийг амжилттай хэрэгжүүлж, алдарт эрдэмтэн Үмэсао Тадаогийн бичсэн “Могол угсаатныг сурвалжилсан нь” номыг орчуулан хэвлүүлсэн. 1999 оноос хойш Монгол угсаатантай холбогдолтой мэдээ материалуудыг олон түмэнд нийтлэн түгээх ажлуудыг идэвхитэйгээр хийж ирсэн болно.
Хаяг: Мэдээллийн Технологийн Үндэсний Парк, 427 тоот
Бага тойруу - 49, Улаанбаатар хот, Монгол улс
Утас/Факс: 976 – 11 – 312920
Имэйл: tsahimurtuuholboo@yahoo.com
Вэб: www.tsahimurtuu.mn
1.01.2012
To All Tsahim Urtuu Members Around The World: Thank You and Happy New Year!
Д.Сайнбаяр. Цахим Өртөө Хoлбооны Удирдах зөвлөлийн дарга. 2011.12.31 - 23 цаг 15-48 минутТааж баршгүй шинэ сонин учралууд, хэлж ирэмгүй шинэ боломж, бид бүхний итгэл найдварын түлхүүрийг хадгалсан ШИНЭ оныг сэтгэл догдлон угтан, амжилт бүтээлээр бялхсан хуучин оноо үдэж буй энэ л мөчүүдэд Цахим Өртөөний эрхэм АНД Та бүхэндээ шинэ цагийн ерөөл талбиж, ТАЛАРХАЛ илэрхийлэхийг хүслээ.
Өнгөрсөн 12 жилийн турш Та бүхэнтэйгээ санаа бодлоо хуваалцаж, Та бүхнээсээ байнга суралцаж, өртөөлөн асаалцсан ТҮҮДЭГ ГАЛ-д цучил өргөлцөж, гэртээ, ажилдаа, дотоод сэтгэл рүүгээ харихдаа нэгэн гэрэлт дэнлүүг тээн харьсaн өдөр болгоны төлөө маш их талархаж байна.
2011 он бол манай Цахим Өртөө Xолбооны хувьд хуучин, шинэ гишүүдээр хүрээгээ ӨРГӨЖҮҮЛЖ, дэвжээгээ ТЭЛСЭН, олон сайхан үйл хэргийг хамтдаа БҮТЭЭСЭН, алдаа оноо холилдсон ч, яах аргагүй ДЭВШИЛТЭТ жил байлаа.
Өнгөрөгч онд бид хамтдаа Цахим Өртөө Холбооны алсын харааг хүссэн, зорьсон, хийсэн ажлуудаараа илүү тод томруун болгож, гишүүнчлэлээ улам чанаржуулснаас гадна уламжлалт төслүүдээ үргэлжлүүлж, шинэ шинэ үйл хэрэг эхлүүлсэн амжилт дүүрэн оныг үджээ.
УИХ-ын Сонгуулийн хуулийн шинэчилсэн хувилбарыг УИХ соёрхон батлаж, Гадаадад Суугаа Монголчуудын Сонгуулийн эрхийг Сонгуулийн хуульд тусган оруулсан нь Цахим өртөөчид бид хамтдаа өнгөрсөн 8 жилийн турш санаа бодлоо уралдуулж, төрийн удирдлагад уриалж, тэмцэж ирсэн уйгагүй хөдөлмөрийн маш том үр дүн, бид бүхний ЯЛАЛТ боллоо. Энэ бүхнийг 8 жилийн өмнө БОЛОЛЦООГҮЙ гэж үзэж байсан хүмүүс манай нийгэмд олон байв. Харин энэ бүхэн БОЛОЛЦООТОЙ гэдгийг бид нотолж чадлаа.
Өндөр технологийн Инновацийг хөгжүүлэгч Судалгааны Их сургууль болох эрхэм зорилготой Цахим Өртөө Дээд Сургуулийн үндэс суурийг тавьж, Холбооны гишүүд дунд анхдагч зах зээлийн арилжааг амжилттай явуулж дууслаа. Гадаадад суугаа Монголчуудын төлөөлөлөөс бүрдсэн Цахим Өртөөчид бид Монголын боловсрол, мэдлэгийн салбарт ОЮУНЫ БОЛООД МӨНГӨН ШУУД ХӨРӨНГӨ оруулалтыг ХАМТДАА хийж чадсан нь бусад гадаадад суугаа Монголчуудад үлгэр жишээ болсон, тун онцлог, түүхэн явдал болжээ.
Цахим өртөөний нэрэмжит тэтгэлэгт гурван хазара оюутан маань Mонгол хэлний бэлтгэл анги, 1-р ангиа тус тус 2 жил дараалан амжилттай дүүргэж, Монгол оронд 3 дахь жилдээ МУИС-ын 2-р ангид элсэн суралцаж байна.
Мөн могулчуудын тухай өгүүлсэн Үмэсао Тадао гуайн бичсэн "Могул угсаатныг сурвалжилсан нь" ном олон нийтийн хүртээл болсон нь Монгол туургатны түүх соёлыг олон нийтэд таниулах нэгэн чухал алхам болжээ.
Их Монгол улсынхаа тусгаар тогтнолыг сэргээн тунхагласан 100 жилийн ойн баярт өдөр, УИХ-ын хүндэтгэлийн чуулганд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж дэлхий даяар тархсан Монгол туургатнаа Монгол орондоо ирж ажиллаж, амьдрахыг урьж, уриалсан нь бид бүхний өртөөлөн хэлэлцдэг ХӨХ ГЭРЭГЭ төслийн үйл хэрэгт нийцсэн түүхэн явдал болж, Цахим Өртөөчдийн хувьд баярын хур нэмсэн мэдээ байлаа.
Айсуй 2012 онд шинээр эхэлсэн үйл хэргийнхээ хөгжил, өрнөлийг амжилттай мaнлайлан чиглүүлж, амжилт, бүтээл болгох эрч хүчээр бялхсан жил байгаасай хэмээн хүсч байна.
Ингээд өнгөрөгч онд Холбооны зүгээс хийж ирсэн хамтын үйл хэрэгт мэдлэг туршлагаа харамгүй хуваалцаж, хоёргүй сэтгэлээ зориулж, дэм дэмэндээ МӨР ЗЭРЭГЦЭН АЛХАЖ, ХАМТДАА ХИЙЖ БҮТЭЭСЭН ӨРТӨӨНИЙ АНД Tанд чин сэтгэлээс талархал илэрхийлье!
Шинэ ондоо ЦАХИМ ӨРТӨӨЧИД бид жанжин шугамаа хадгалсан хэвээр байж, нийгмийн өмнө хүлээхээр шийдэж, зорилгоо болгосон үйл хэрэгтээ хамтын хүчээр зүтгэнэ гэдэгт итгэл төгс байна.
2012 он Таны хувьд ажил амьдралын бүх талбарт амжилт бүтээлээр баялаг, ТУУЛАЙ шиг хурдтай, ЛУУ шиг эрч хүч дүүрэн жил байх болтугай!
Танд болон Таны гэр бүлд угтан золгож буй ШИНЭ ЦАГИЙН халуун мэндийг өргөн дэвшүүлье!
12.22.2011
Гадаадад суугаа Монгол Улсын иргэдийн Сонгуулийн эрх хуульчлан баталгаажлаа!
Гадаадад суугаа Монголчуудын Цахим Өртөө Холбоо ТББ-ын гишүүд, дэмжигчид нь гадаадын улс орнуудад оршин суугаа Монголчуудынхаа Үндсэн хуулиар олгогдсон Сонгуулийн Эрхийг эдлүүлэхийн төлөө сүүлийн 9 жилийн турш тасралтгүй ажиллаж, Ерөнхийлөгч, улс төрийн намууд, Засгийн Газар, УИХ, Сонгуулийн Ерөнхий Хороо, улс төрийн бүхий л намуудад олонтоо хандаж, санал бодлоо илэрхийлэн, тууштай тэмцэж ирсэн билээ.Гадаад улс орнуудад суугаа 120,000 гаруй буюу нийт сонгогчдын 10 гаруй хувийг бүрдүүлж буй Монгол иргэддээ сонгох, сонгогдох эрхийг эдлүүлэх нь ардчиллын тулгуур зарчимд нийцэж, улс төрийн эрүүл, ил тод, нээлттэй байдалыг баталгаажуулах ач холбогдолтой билээ. Монголын нийгмийн томоохон давхарга болсон эдгээр иргэдийн үндсэн хуулиар олгогдсон сонгох, сонгогдох эрхийг хүндэтгэн үзэж Монгол Улсын Их хурлын сонгуулийн тухай хуулийн 6-р зүйлийн 6.8-д “Гадаад улсад байгаа сонгуулийн эрх бүхий иргэдийг сонгуульд оролцуулахтай холбогдсон журмыг Сонгуулийн ерөнхий хороо, гадаад харилцааны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран баталж, мөрдүүлнэ” гэж хуульчлан баталсныг Өртөөчид бид талархан хүлээн авч байна.
Цахим Өртөө Холбоо ТББ болон гадаадад суугаа иргэд, холбоодтой гадаад улсуудад оршин суугаа Монгол улсын иргэдийн сонгуулийн эрхийг хуульчлан баталгаажуулахын төлөө анхнаас нь дэмжиж, хамтран ажилласан МУ-ын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, УИХ-ын дэд дарга Н.Энхболд, Иргэний Зориг-Ногоон Намын дарга, УИХ-ын гишүүн Д.Энхбат, тус намын тэргүүн дэд дарга, УИХ-ын гишүүн С.Оюун, УИХ-ын гишүүн З.Энхболд , Су.Батболд, Э.Бат-Үүл, Ц.Мөнх-Оргил, Ч.Сайханбилэг, Ж.Сүхбаатар нарт болон дэмжиж санал өгсөн нийт гишүүдэд гүн талархал илэрхийлье.
Цахим Өртөө Холбоо ТББ
Мэдээллийн Технологийн Үндэсний Парк, 427 тоот
Бага тойруу 49, Улаанбаатар хот, Монгол улс
Утас/Факс: +976 (11) 312920
tsahimurtuuholboo@yahoo.com
www.tsahimurtuu.mn
12.08.2011
Д.Сайнбаяр: Монгол бол "ДОГОЛОН" aрдчилалтай орон
Зууны Мэдээ сонин - 2011.12.08 Пүрэв -No 290 (3980)УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийг парламентаар ид хэлэлцэж байна. Гадаадад ажиллаж, амьдарч буй 150-200 мянган монголчуудынхаа эрхийг эдлүүлж сонгуульд саналаа өгдөг болгох тухай хэд хэдэн парламент дамнан ярьж буй боловч өнөөг хүртэл үр дүн гарсангүй. Удахгүй батлах гэж буй Сонгуулийн хуулийн шинэчилсэн найруулгад ч энэ тухай ямар нэг өгүүлбэр тавихгүй нь тодорхой болсон юм. Гадаад дахь монголчуудын тухай, тэдний санал өгөх эрхийн талаар гадаадад суугаа монголчуудын “Цахим Өртөө Xолбоо” төрийн бус байгууллагын Удирдах зөвлөлийн дарга Д.Сайнбаяртай ярилцлаа.
-Гадаадад ажиллаж, амьдарч буй монголчуудын сонгуульд санал өгөх эрхийн талаар гурван ч парламент дамнан хэлэлцэхийг хүссэн боловч үр дүн гарсангүй. Та энэ сэдвээр нэлээд олон удаа дуугарсан. Энэ удаад ч бас ахиц гарахгүй нь дээ?
- Манай холбооныхон сүүлийн хоёр, гурван парламент дамнан энэ тухай ярьж бичиж, нийтлэж, уриалж ирлээ. Эхэн үедээ гадаадад байсан ч сонгууль өгөх эрхтэйгээ манайхан мэддэггүй, ач холбогдолыг нь ойлгодоггүй байв. Харин сүүлийн хоёр, гурван жил нийгэм нийтээрээ энэ чинь юу билээ гээд анхаарал тавьж эхэлсэн. 2000 оноос хойш Монголчуудын гадаад руу чиглэсэн миграци маш эрчтэй өрнөсөн. Тэгэхээр тэдний сонгуулийн эрхийн асуудал нь амьдралаас урган гарсан бодит шаардлага гэж хэлж болно. Бид Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржтой, Ерөнхийлөгч асан Н.Багабандийг АНУ-д, Ерөнхий сайд асан С.Баярыг Европод аялах үед тус тус биечлэн уулзаж, за тэгээд УИХ-ын бүх гишүүдэд олон удаа албан бичиг, уриалга явуулж ирсэн. Ардчилсан Нам, ИЗНН-тaй хамтын ажиллагааны санамж бичиг ч зурсан. Харин өнгөрсөн парламентаас Сонгуулийн ерөнхий хороонд энэ асуудлыг зохицуул гэсэн заалтыг хуульд оруулж өгсөн боловч буцаагаад авчихсан юм. Сонгуулийн ерөнхий хорооныхон бүртгэл, хөрөнгө мөнгөнөөс болоод эрх зүйн хувьд боломжгүй гэсээр ирсэн. Энэ удаад мажоритараас пропорциональ агуулга бүхий тогтолцоо руу шилжиж байгаа учраас сонгуулийн тогтолцооны хувьд гадаадад байгаа монголчууд санал өгөх боломж бүрдсэн гэсэн үг.
-Гэвч гадаад дахь монголчууд санал өгөх тухай заалт шинээр батлагдах гэж буй Сонгуулийн хуулийн төсөлд алга байна лээ?
- УИХ-ын гишүүн З.Энхболд, Д.Энхбат нартай яг танийг орж ирэхээс өмнө твиттерээр холбогдож энэ талаар ярилцаж байлаа. З.Энхболд гишүүн энэ удаагийн хуульд тусгагдсангүй гээд байгаа, харин Д.Энхбат гишүүн болчихсон, зөвхөн намын жагсаалтаар өгч болно гээд байгаа. Ядаж нам дугуйлах эрхтэй сонгуулийг нь ч гэсэн өгмөөр байгаа юм. Хоёр, гурван хувилбар ярьж байгаа ч яг алинаар нь шийдэхийг хэлж мэдэхгүй байна. Манай хууль боловсруулах үйл явц нээлттэй биш байгаа нь харагдаж буй хэрэг. Харин бид твиттерээр лоббигоо үргэлжлүүлж л байна. Дашрамд хэлэхэд Монголд ЛОББИ гэдэг үг маш буруу ойлголтоор нутагшсан. АНУ-д лоббигийн тухай хуультай байдаг. Монголд байхгүй. Иргэний нийгмийн төлөөлөл болсон Цахим өртөө жишээ нь уг асуудлаар 10-аад жил лобби хийж байна шүү дээ. Лобби бол эрүүл, цэгцтэйгээр төрийн бодлогод нөлөөлөх гэсэн иргэд, сонирхлын бүлгийн эрх ашгийн ийн дуу хоолой. Гол нь нээлттэй байх ёстой юм. 10 -аад жилийн лоббины дараа одоо л үр дүн гарах эсэх нь харагдаж байна. Тэгэхээр лобби гэдэг бол муу зүйл биш.
-Монголдоо байхгүй хэдийнхээ саналыг авахад гол саад нь юу байдаг юм бол?
-Гурван зүйл байсан юм. Сонгуулийн тогтолцоог өөрчлөх, иргэдийнхээ бүртгэлийг хийх, эцэст нь мөнгө. Дээрх асуудлууд бүгдээрээ шийдэгдсэн. Бүртгэлээ хийчихсэн. 106 мянган монголчууд бүртгүүлсэн шүү дээ. Цаана нь бүртгэлгүй 40, 50 мянган иргэн бий гэсэн судалгаа байдаг. 150 мянган монголчууд гэдэг нийт сонгогчдын 10 хувь. Гэтэл энэ хоёр намын нэр дэвшигч нөхдүүдийн ялалт, ялагдал нь хэдхэн зуун хүний л саналын зөрөөн дээр байдаг. Тэгэхээр нарийн ярих юм бол аль нам нь олонхи байх вэ гэдгийг шийдвэрлэх хэсэг нь гадаадад байна гэсэн үг. Сонгуулийн тогтолцооны хувьд боломжтой болсон. Үлдсэн асуудал нь мөнгө. Уучлаарай, одоо мөнгө асуудал биш. Хэдэн жилийн өмнөх төсөв өнөөдрийн Монгол Улсын төсөв хоёр огт өөр. Монголын төр хамаагүй баян болсон. Тэгэхээр ямар ч саад, шалтаг байхгүй гэсэн үг.
-Гадаадад гарсан нутаг нэгтнүүд маань саналаа өгөхийн ач холбогдлыг та юу гэж тайлбарлах вэ?
-Тэд сонгуульд санал өгч эхэлснээр Монголын улс төр эрүүлжих процесст том ахиц гарна, нээлттэй ил тод болно. Төрийг хянах иргэдийн оролцоо нэмэгдэнэ. Тэдний саналыг авахын тулд нэр дэвшигчид бүх мэдээллээ ил болгож, интернэтэд тавина. Худал амлаад, худлаа бураад, 10 000 төгрөг тараагаад байж чадахаа болино шүү дээ. Энэ хүмүүс чинь тухайн байгаа орныхоо хөгжил дэвшилийг үзчихсэн, ядаж л нэр дэвшигчдийн хэн нь юу яриад байгааг ялгана. Шууд хэлэхэд ходоодоороо бус оюунаараа сонголт хийх улсууд гадаадад бий. Манай дундаж ба үүнээс дээш давхрагынхан гадаадад гарчихсан сурч, ажиллаж, амьдарч байна. Тэгэхээр энэ хүмүүсийг сонгуульд оролцуулахгүй байх сонирхол хоёр намд байгаа юу гэдэг асуудал ургана. Нэлээд улстөржүүлж харвал МАН-д бол байхыг үгүйсгэхгүй. Гадагшаа гарсан хүмүүсийн олонхи нь ардчилсан, либераль үзэлтнүүд байх магадлал маш өндөр. Юу гэвэл 150 000 гэдэг чинь АН эсвэл МАН намын нийт гишүүд, эсвэл Монголын бүх оюутнуудтайтaй дүйцэх тоо. Монголын бүх оюутнуудыг сонгуульд оролцуулахгүй гэвэл ямар юм болох вэ? Тиймээс МАН-ынхан энэ хүмүүсийг үл ойшоох улс төрийн агуулга бий гэж ойлгож болно. Саяхан хойд хөршид болсон төрийн ДУМ-ын сонгуульд дэлхийн 145 оронд байгаа оросууд саналаа өгснийг хэвлэлээр дамжуулж байна. Гэтэл манайхан таг чиг. Нэг үндэстний 10 хувь нь гадаадад амьдардаг Монголоос өөр орон дэлхийд тун цөөн. Орос орон асар уудам нутагтай, асар олон сая хүн амтай мөртөө иргэн бүрийнхээ оролцоог хүндэтгэн үзэж байна. Гэтэл монгол орон маш цөөн хүн амтай. Цөөн хүн амтай дээрээ иргэдийнхээ 10%-ын саналыг огт тооцохгүй явж ирлээ. Угтаа нэг орос хүний саналаас, нэг монгол хүний төрд оролцох жин, өөрчлөлт авчрах боломж нь илүү юм. Энэ онцлогоо харсан ч бид сонгуулийн хуульд энэ хүмүүсийн оролцоог оруулах, нэмэлт өөрчлөлтийг өөр аргагүй байгаа юм. Би хувьдаа хэд хэдэн гишүүдэд талархал илэрхийлмээр байдаг. УИХ-ын гишүүн З.Энхболд, Д.Энхбат, С.Оюун, Н.Энхболд нар энэ асуудлыг эртнээс дэмжиж ирсэн. Ямар хүмүүс энэ асуудлыг дэмжиж байгаа нь харагдаж байгаа биз. Эрүүлээр сэтгэдэг хэсэг нь бий. Бусад нь чихээ бөглөөд сууж байна.
-Технологийн дэвшил, бололцооны хувьд гадаадаас санал авахад боломжтой болсон гэж үзэж болох уу?
-Болно. Асуудалгүй байна шүү дээ. Хурууны хээгээр баталгаажсан бүртгэлээрээ интернэтээр саналаа өгч болж байна. Үүнийг одоогоор боломжгүй гэхэд шуудангаар болон Элчин сайдын яамд Консулын газраар дамжуулан сонгууль өгөх бүрэн боломжтой. АНУ-ын Вашингтон хотод гэхэд л 5000 монгол хүн байна. Энэ бол манай нэг багахан сумын хүн амаас хамаагүй илүү олон хүн гэсэн үг. Нийт монголчууд 150 мянга гэж үзвэл манай хүн ам дундаж 3-4 аймагтай дүйнэ. Энэ хүмүүс эх орон, гэр бүлээсээ хол жаргах гэж явсан юм биш. Мянганы сорилын сангаас илүүтэй манай эдийн засагт жилд 200-300 сая ам.долларын бэлэн мөнгийг тэд л шилжүүлж байна. Улаанбаатарт баригдаж байгаа орон сууцуудыг хэн авч байгаа юм, ах дүү нартаа хэн машин авч өгч байгаа вэ. Хөгжлийн ийм эгзэгтэй үед монгол улс гадаадад байгаа иргэдийнхээ саналыг авахгүй, эрхийг нь зөрчөөд байж болохгүй. Гадаадад байгаа нь тэдний буруу биш шүү дээ. Ерөнхийдөө ямар ч улс орон сонгуулиа шударга хийж чадвал нийгмийнх нь ардчилсан, эрүүл байдлын итгэлцүүр болж байдаг. Сонгуулийн үйл явцаас улс орны үнэт зүйлс, ардчиллын баталгаа нь харагддаг. Тиймээс манай ардчилал бодитой юу, үгүй юу гэдэг Монгол Улсын хувьд маш том анхаарлын тэмдэгтэй байна. Манай гишүүд улс төрийн эр зориг гаргаж, универсал шийдвэр гаргаач, нийгэм, залуучуудынхаа хурдаас битгий хоцрооч л гэж хэлмээр байна.
-Элчин сайдын яамдаар дамжуулан сонгууль явууллаа гэхэд Солонгос, АНУ-д байгаа монголчуудын тоо л 60 мянгад дөхөх юм биш үү?
-АНУ-д 20 гаруй, Солонгост 30 гаруй мянга байна. Америкт F1, J1 визтэй оюутнууд 7000 бий. МУИС-д сурч байгаа оюутны тооноос бараг илүү байгаа биз. Энэ бол маш сайхан мэдээ. Энэ олон залуучууд гадаадад дэлхийн төвшний мэдлэг эзэмшиж байна гэсэн үг. Ийм байхад гадаадад байгаа монголчуудынхаа эрх ашгийг манай төр засгийнхан орхисоор өнөөг хүрч байна. Сайн дурын хэдэн холбоод л юм хийж байгаа харагддаг. Миний бодлоор тэдний саналыг авна гэдэг эргээд тэднийг эрх оронд нь авчрах хар хайрцагны бодлого байх ёстой. Энэ төр миний саналыг авдаг юм гэж боддог хүн өөр байна шүү дээ. Тэгэхгүй бол монголчууд олноороо цагаачилж байна, олон хүүхэд эрлийзжлээ. АНУ-д л гэхэд 1000 монгол хүүхэд төрсөн байдаг. Тэд монгол хэл, соёлоо мартаж байна. Mөн л бусад шиг АНУ-д 10-аад жил амьдрахдаа Монголчуудынхаа туулж буй зовлон бэрхшээл, бодит амьдралыг би сайн мэднэ. Харин Монголдоо байгаа хүмүүс тэдний зовлонг бас сайн ойлгодоггүй тал ажиглагддаг. Одоо АНУ-д байгаа монголчууд нэгдсэн холбоотой. Европ дахь Монголчуудын холбоо хэд хоногийн өмнө байгуулагдлаа. Тэд Цагаан сар, Наадмаа тэмдэглээд, эрдэм шинжилгээний хурал хийж, Монгол хэл соёлоо авч үлдэх зүйлсийг иргэдийн сайн дурын оролцоогоор чадах чинээгээрээ хийж байна. Энэ хүмүүсийн саналыг огоорч боломгүй байгаа юм.
-Гадныхнаас саналыг нь авах зардлыг яг хэд гэж тооцдог юм бэ?
-Гадаадад байгаа монголчуудаас санал авахад хоёр сая ам.доллар хэрэг болно гэж СЕХ 4 жилийн өмнө хэлж байсан. Ийм мөнгө бидэнд байхгүй гэж ярьж байсан. Одоо өссөн байж болно. Гэхдээ л мөнгөний хувьд юу ч биш. 20 ширхэг Ланд Круйзер. Төсөвт тусгасан олон их наяд төгрөгөөс энэ ардчилсан нийгмийн суурь болсон ЧӨЛӨӨТ СОНГУУЛЬ-д 10 тэрбум төгрөг зарахад ардчиллын үзэл санааг дэвшүүлсэн грекийн гүн ухаантнууд лав баярлах байх. Улаанбаатараас 50 хүн л хуваагдаад 10 газар руу ниснэ биз. Энэ асуудал биш. Намууд өөрсдөө мөнгөө гаргана шүү дээ.
-Гадаадад байгаа монголчуудыг нэг тойрог болгож УИХ-д төлөөлөлтэй байлгах хувилбарыг зарим хүмүүс ярьдаг юм билээ?
-Нэг биш нэлээд хэдэн тойрог болох боломжтой. Манай хамгийн цөөн хүн амтай аймгийг хэд нугалахаар хүн гадаадад байна. Гишүүд хоорондоо хэдхэн зуун хүний зөрөөгөөр ялж, ялагддаг. Ийм байтал гадаадад байгаа монголчууд жинхэнэ санал хуваагч, сонгуулийн дүнг өөрчлөх хүмүүс л дээ. Тэгэхээр Ази, Европ, АНУ-ыг харьяалсан гурван тойрог ч байж болно. Гадаадад байгаа сонгогчдын төлөөлөл нь их сонирхолтой бүтэцтэй. Ерөнхийдөө дундаас дээш төвшний хүмүүс тэнд байгаа. Гэтэл эх орондоо байгаа сонгогчид дунд өдрийн хоолоо яая гэсэн хүмүүс олон бий. Тэдэнд 1,5 сая төгрөгийн амлалт сайхан сонсогдоод байна. Гэтэл гадаадад байгаа хүмүүсийн хувьд энэ мөнгөө цуглуулаад нэг ч гэсэн эмнэлэг баримаар байна гэж ярьдаг. Ийм их ялгаа байна. Улаанбаатарт иргэд цэцэрлэгт хүүхдээ өгөхөд хүртэл авлига өгдөг гэж гадуур яриад байна шүү дээ. Иргэдээ хүртэл авлигачин болгодог ийм нийгэм, төр байна. Дахин хэлэхэд УИХ-ын бүх намын дарга нар, гишүүд нарт уриалмаар байна. Гадаадад суугаа иргэд тань үндсэн хуулиар олгосон сонгох эрхээ эдэлж чадалгүй 20 жил боллоо. Тэднийхээ сонгуульд оролцох эрхийг баталгаажуулж өгнө үү. Хэрэв үгүй бол бид “доголон” ардчилалтай орон хэвээр үлдэх болж байна.
-Гадаадад байгаа монголчуудад зориулж Засгийн газар “Зөгийн үүр” гэдэг хөтөлбөр гаргасан шүү дээ. Үүнийг та юу гэж үзэж байна. Өгөөжөө өгөх болов уу?
-Санаа нь бол зөв. Хилийн чанад дахь Монгол Улсын иргэдтэй хамтран ажиллах зөвлөл гэж байгууллагаас хэрэгжүүлж буй төсөл. Уг байгууллагын суурийг тавьсан С.Баяр ерөнхий сайдад харин талархах ёстой. Гэхдээ уг төслийн үйл ажиллагаа нь байгаа олохгүй байгаа юм болов уу. Яаж тэднийг татах вэ гэдэг нь тодорхойгүй байна. Гадаадад төгсөөд ирсэн хүнийг өндөр цалинтай ажилд авч байгаа хувийн хэвшлийг татвараар дэмждэг, орон байраар дэмждэг байх гэх мэт томоохон өөрчлөлтүүд хийгдэх шаардлагатай. Гэхдээ энэ чиг рүү ажил хийгдэх байх аа. Cайн мэдээ гэвэл гадаадаас Монгол руугаа буцан ирэгсэдийн тоо жилээс жилд өсч байна. Сайн боловсон хүчний хувь нэмэр Монголын нийгмийн бүх салбарт дутагдаж байгааг тэд нөхөх болно шүү дээ.
Ярилцсан сэтгүүлч Ө.Батхүү
11.08.2011
УИХ-ын эрхэм гишүүдэд хүргэх ил захидал
Гадаад улсуудад оршин суугаа Монгол улсын иргэдийн сонгох эрхийг хуульчлан баталгаажуулъя!Ардчилсан хувьсгалын ачаар Монголыг дэлхийгээс заагласан төмөр хана нурж, Монголчууд бид барууны ертөнцөд сурч, ажиллаж, боловсрох үүд хаалга нээгдсэн. 20 жилийн дараа эргэн харахад өнөөдөр дэлхийн өнцөг булан бүрт нэг зуун тавин мянга гаруй монголчууд сурч, ажиллаж, амьдарч байна. Нийт сонгогчдын дор хаяж 10%-ыг бүрдүүлж буй эдгээр иргэд жилд 250 сая доллар эх орондоо илгээж, боловсрол, шинжлэх ухаан, эдийн засаг, нийгмийн бүхий л салбарт үнэлж баршгүй хувь нэмрээ оруулж ирлээ. Харин ард суугаа ах дүү, хамаатан саднаа тэтгэж, тэжээж ирсэн гадаадад суугаа бидний монголчууд Үндсэн хуулиар олгогдсон төр улсынхаа хэргийг зөвшилцөн хэлэх онцгой эрх болох сонгуулийн эрхээ эдэлж чадаж байгаа билүү?
1999 онд дэлхийн олон оронд суугаа Монголчуудын үүсгэн байгуулсан Цахим Өртөө Сүлжээ болон Цахим өртөө Холбоо ТББ нь 2002 оноос хойш гадаад улсуудад оршин суугаа Монголчуудынхаа Үндсэн хуулиар олгогдсон сонгох эрхийн хууль зүйн баталгааг хангуулах, хэрэгжүүлэх боломжийг нь бүрдүүлэхийн төлөө, ардчилсан чөлөөт сонгуулийн Үндсэн хуулиар баталгаажсан суурь зарчмуудын нэг болсон “сонгуулийн бүх нийтийн” байх зарчмыг хангуулахын төлөө тууштай тэмцэж, УИХ болон түүний гишүүд, Засгийн газар, Сонгуулийн Ерөнхий Хороонд хандаж, санал бодлоо илэрхийлж, шахан шаардаж ирсэн билээ.
Багагүй хүчин чармайлтын дүнд 2005 онд МУ-ын Сонгуулийн хуульд өөрчлөлт орж, Үндсэн хуулиар олгогдсон гадаадад суугаа Монголчуудын сонгох, сонгогдох эрхийг Сонгуулийн хуульд тусгасан боловч 2007 оны 12 сард УИХ-ын сонгуулийн хуульд оруулсан нэмэлт, өөрчлөлтөөр тухайн үеийн УИХ зарим нэг үл бүтэх төрийн албан хаагчийн хариуцлагагүй үйл ажиллагааны улмаас Үндсэн хуулийн дээр дурдагдсан суурь зарчмыг зөрчин, хасаж шийдвэрлэсэнд бид тун их харамсдаг.
Эдүгээ УИХ-аар УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулийн эцсийн хэлэлцүүлгийг хийж буйтай холбогдуулан бид гадаад улсуудад оршин суугаа 150,000 орчим буюу нийт сонгогчдын 10 орчим хувийг бүрдүүлж буй Монгол улсын иргэдийн сонгох эрхийг хуульчлан баталгаажуулж өгөхийг дахин хүсэмжилж, энэхүү ил захидлыг илгээж байна.
УИХ-ын Төрийн байгуулалтын байнгын хороогоор хэлэлцэгдэн дэмжигдсэн саналуудыг тусган боловсруулж, эцсийн хэлэлцүүлэгт оруулж буй төслийн 6-р зүйлийн 6.7. дахь заалтад “Гадаад улсад байгаа сонгуулийн эрх бүхий иргэдийг сонгуульд оролцуулахтай холбогдсон журмыг Сонгуулийн ерөнхий хороо, гадаад харилцааны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүн хамтран баталж, мөрдүүлнэ” гэсэн агуулгатайгаар оруулсан байгааг бид талархан дэмжиж байна.
Учир нь бид уг заалт нь энэ агуулгаараа батлагдвал хууль зүйн хувьд нэгд, гадаад улсуудад оршин суугаа монгол улсын иргэдийг эх орондоо байгаа сонгогчдын адилаар УИХ-ын сонгуульд оролцон, саналаа өгөх эрхийг баталгаажуулж байгаа явдал, хоёрт, Сонгуулийн ерөнхий хороо болон гадаад харилцааны асуудал эрхэлсэн Засгийн газрын гишүүнд үүрэг болгосон заалт учраас 2008 оны үйл явц шиг элдэв арга, шалтагаар саад хийх, хэрэгжүүлэхээс татгалзах боломжгүйгээр хийгдсэн зохицуулалт болох юм байна хэмээн ойлгож байна.
“Цахим Өртөө Холбоо”-той гадаад улсуудад оршин суугаа Монгол улсын иргэдийн сонгуулийн эрхийг хуульчлан баталгаажуулахын төлөө анхнаас нь дэмжин, хамтран ажилласан МУ-ын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж, УИХ-ын дэд дарга Н.Энхболд, Иргэний Зориг-Ногоон Намын дарга, УИХ-ын гишүүн Д.Энхбат, тус намын тэргүүн дэд дарга, УИХ-ын гишүүн С.Оюун, УИХ-ын гишүүн Су.Батболд, Э.Бат-Үүл, Ц.Мөнх-Оргил, Ч.Сайханбилэг, Ж.Сүхбаатар, З.Энхболд нарт болон бусад бүх дэмжигч гишүүдэд гүн талархал илэрхийлье.
УИХ-ын эрхэм гишүүд ээ,
Бид та бүхнийг Үндсэн хуулиар тунхагласан эх орондоо хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэх эрхэм зорилго, чөлөөт ардчилсан сонгуулийн бүх нийтийн байх суурь зарчимд үнэнч гэдэгд тань итгэж, гадаад улсуудад оршин суугаа сонгогчдынхоо сонгох эрхийг хуульчлан баталгаажуулж, 2012 оны УИХ-ын сонгуульд саналаа өгөх боломжийг бүрдүүлж өгнө гэдэгт гүнээ найдаж байна.
Бид энэхүү зорилгыг хэрэгжүүлэхэд та бүхэнтэй бүхий л талаар хамтран ажиллахад бэлэн бөгөөд эдүгээ хэлэлцэгдэж буй УИХ-ын сонгуулийн хуулийн шинэчилсэн найруулга бидний хүссэнчлэн, Үндсэн хуулийн агуулгад нийцсэн байдлаар батлагдвал хуулийг хэрэгжүүлэх үүрэгтэй байгууллага, албан тушаалтнуудтай ч нягт хамтран ажиллаж, чадах хэрээрээ дэмжихээ илэрхийлж байна.
Эрх чөлөөт, ардчилсан Монгол эх орон минь мандан бадрах болтугай!
Цахим Өртөө Холбоо ТББ
Хаяг: Мэдээллийн Технологийн Үндэсний Парк, 427 тоот
Бага тойруу 49, Улаанбаатар хот, Монгол улс
Утас/Факс: +976 (11) 312920
И-мэйл: tsahimurtuuholboo@yahoo.com, holboo@tsahimurtuu.mn
Вэб: www.tsahimurtuu.mn
9.02.2011
Цахим Өртөө Дээд Сургуулийн нээлтэн дээр хэлсэн үг
2011 оны 9 сарын 1-ны өглөө 10.00 цагт1990 онд Ардчилсан хувьсгал ялснаар их зохиолч Д.Нацагдоржийн Хуучин хүү өгүүллэгт гардагчлан Монгол орныг бүрхсэн хөмөрсөн тогоо сөхөгдөж, Монгол улс ЗХУ-ын дагуул орон байхаа болив. Харин энэ удаа "Хөх Монгол Улаан" болсон бус "Улаан Монгол эргээд Хөх Монгол" болсон билээ. Энэ үеэс Монголчууд бага багаар барууны ертөнцийн их дээд сургуульд суралцаж, эхнээсээ хуруу дарам цөөн хүмүүс дэлхийн өндөр хөгжилтэй орнуудын нэр хүндтэй компани, институтуудэд ажиллах болов.
Бүгдээрээ түр хугацаанд 1999 он руу эргэн зочлоё. Алдарт Гүүгл төрөөгүй, Фэйсбүүк сураггүй, дэлхий даяар хүмүүс интернэтэд 56kbps -ийн утасны модемоор холбогддог, нэг сайн фото зураг ч багтаах боломжгүй 3.5 инчийн уян диск хэрэглэдэг байсныг та бүхэн сонсвол гайхах болов уу. Өнөөдөр Google-ээр МОНГОЛ гээд хайхад 330 000 000 материал олдож буй бол тэр үед Altavista хайлтын системээр МОНГОЛ гээд хайхад 30 хүрэхгүй илэрц гардаг байв.
Барууны орнуудад харьцангуй цөөн монголчууд байсан тэр үед интернэтийн МОНСТУДНЭТ чаат өрөөнд хоёр сайхан монгол залуус танилцжээ. Тэд бол тухайн үед Их Британы Кингстоны их сургуульд эконометрикс сэдвээр магистрантаар суралцаж асан Дашзэвэгийн Цэрэнбат, АНУ-ын Массачуссетсийн Технологийн дээд сургууль, Харвардын их сургуулийн дэргэдэх Эрүүл мэндийн мэдээллийн технологийн лабораторид постдокторант хийж асан Др. Ширчингийн Баатар нар юм.
1999 оны 5 сарын 31 нд тэд дэлхийн 7 оронд тархсан 27 гишүүнтэйгээр Монгол Туургатны Цахим Өртөө Сүлжээ имэйл сүлжээг байгуулжээ. Энэ сүлжээнд өнөөдрийг хүртэл дэлхийн 60 гаран оронд тархан суусан 4000 орчим монголчууд, монголч түмэн өөр хоорондоо техник технологи, улстөр, эдийн засаг, түүх, философи, урлаг, нийгмийн бусад олон сэдвээр үзэл бодлоо солилцож, өөр өөрийн очсон орны сонин хачин, соёлын шокоос хуваалцаж, эх орныхоо хөгжлийн талаар ам булаалцалддаг хэвээр. Өнгөрсөн 12 жилийн турш бидний солилцсон имэйлийн тоо 100 000 хол давсан байдаг бол орж гарсан гишүүдийн тоо 30 000 хүрдэг. Цахим өртөөний гишүүд бие биеэ анд, өртөөчин гэж дуудалцдаг.
Цахим өртөөчидийн үүсгэсэн Tsahimurtuu.mn вэбсайт Olloo.mn (2004), News.mn (2009) сайтуудаас даруй 5-10 жилийн өмнө үүсч, тухайн үедээ монголын интернэт дахь мэдээллийн гол вэбсайт болж байв. Бидний гаргасан Цахим Улаач сэтгүүл монголын хамгийн анхны онлайн сэтгүүл байсан төдийгүй, монголын иргэний сэтгүүлзүйн суурийг тавилцсан мэт.
Монгол туургатны Цахим Өртөө Сүлжээний гишүүд зөвхөн имэйл солилцож суухын оронд тодорхой бодит алхамуудыг хийе хэмээн Цахим Өртөө Холбоог 2005 онд байгуулав. Байгуулагдсанаасаа хойш бид гадаадад суугаа монголчуудын сонгуулийн эрх, давхар иргэншлийн асуудлаар төрийн удирдлагад дуу хоолойгоо өргөн тэмцэж, Вашингтон, Сан-Франциско, Сөүл зэрэг хотуудад гадаадад суугаа Монголчуудад зориулсан ажлын яармаг, цуврал лекц, ДОX-ын эсрэг аянг зохион байгуулж, интернэтийн хэрэглээ, Монгол угсаатны тухай ном товхимол хэвлүүлж, Монгол туургатнаа дэмжих хазара оюутны тэтгэлэг, Монголын 7 гайхамшиг зэрэг олон төслийг санаачилж ирсэн.
Та бүхний суралцах гэж буй Цахим Өртөө Дээд Сургуулийг үндэслэгч Цахим Өртөө холбоо ТББ нь өдгөө АНУ, Их Британи, Япон, Австри, Австрали, Герман, Нидерланд, Солонгос, Швед, Швейцари, Финлянд, Монгол зэрэг дэлхийн 12 оронд 108 гишүүнтэй. Гишүүдийн 95% нь өндөр хөгжилтэй орнуудад их дээд сургуульд суралцаж төгссөн бөгөөд 38 доктор, 60 магиструудыг багтаасан монголын шинэ үеийн сэхээтнүүдийн олонлог болсон байгуулага юм.
Дээрх түүхийг өгүүлэгч миний бие 1999 онд яг л та бүхэнтэй адил 18 настай байлаа. 1999 оны хавар АНУ-д дунд сургууль төгсөөд хэд хэдэн гайгүй их сургуульд тэнцсэн боловч халаасандаа мөнгөгүй байсан тул Лос Анжелесийн 2 жилийн хямдхан коллежид элсэн оров. Гэвч багын найзаасаа зээлсэн 200 доллараас өөр мөнгөгүй байсан тул мөн л 2000 долларын сургалтын төлбөрөө төлж чадалгүй бүтэн 1 жил хар бор ажил хийх шаардлага гарсан билээ. Ингээд намар нь Цахим өртөө сүлжээнд хамгийн залуу гишүүн болж элссэнээр ажил, амьдралын томоохон их сургуульд суралцах замаа тавьсан. Өнгөрсөн хугацаанд миний бие Цахим өртөөний олон оронд тархан суусан, дэлхийн түвшний мэдлэг хуримтлуулсан ах эгч, анд найз нараасаа олон төрлийн сэдвээр маш их зүйлийг сурч, одоо ч тэднээсээ суралцсаар л явна. Цахим өртөөнд 12 дахь жилдээ Та бүхэнтэй ХАМТ суралцахаар болж буйдаа би туйлын баяртай байна.
Тийм ээ. Өнөөдөр Монголын ирээдүйг тодорхойлох залуус Та бүхэн Цахим өртөө “их сургуульд” элслээ.
Та бүхэн харин нэг л зүйлийг сайн санаж яваарай. Цахим өртөөний олон мянган гишүүд харь нутагт хүнд хүчир ажил хийж, түмэн зүйлийн бэрхшээлтэй тулж, мэдэхгүй хэлээ сурч, харийн соёлын цочролд өртөж, эх нутгаа санаж, аав ээж ах дүү нараасаа хол байсан. Өнөөдөр зарим нь Мicrosoft, Oracle, Google, Yahoo компанид ажиллаж, дэлхийн нэр хүндтэй эрдэм шинжилгээний институтүүдэд ажиллаж, томоохон их дээд сургуульд багшилж буй. Гэхдээ тэдний туулсан зам дардан байгаагүй юм шүү. Тэд зөвхөн чин зоригтой байж, асар их хөдөлмөр, тэвчээрийн дүнд одоо буй амжилтандаа хүрсэнийг та бүхэн сайн санаж, дор бүрнээ хичээгээрэй.
Түүнчлэн Цахим өртөөчид ямар ч хүнд хэцүү үед зөвхөн улс үндэстнийхээ төлөө, ухамсарт амьдралын гэгээлэг, зөв бүхний төлөө тэмцэж, эрдэм номыг эрхэмлэн өөр хоорондоо үзэл бодлоо уралдуулж, эв эеийг эрхэмлэж бие биеээсээ суралцаж ирсэн билээ.
Цахим өртөөчид өнгөрсөн 12 жилийн турш аливаа улстөрийн хүчнээс ангид, олон ургальч, нээлттэй байх зарчмуудыг баримталж, Соёлт нийгэм, Шударга ёс, Xүний зөвт-эрх, Ардчилсан нийгмийн үзэл үнэт зүйлийн төлөө хамтдаа алхсан юм.
Энэ бүхнийг бид Цахим Өртөөч Үзэл санаа, Цахим Өртөөний Үнэт зүйл гэж үздэг. Цахим өртөөний үнэт зүйлийг хүндэтгэж, МӨН ЧАНАРЫГ нь ойлгож чадсан хэн бүхэн улс орныхоо хүндтэй иргэн, дэлхийн энх тайванч, байгаль орчноо хамгаалагч, шударга ёсыг сахигч, өндөр ёс суртахуунтай, Монгол орны хөгжлийн хөтөч болсон дэлхийн хэмжээний мэргэжилтэн, их өвөг дээдсийнхээ гэрээсийг биелүүлэгч, ЭХ ОРНЫ САЙН ХҮҮ, ОХИН байна гэдэгт бид итгэдэг.
Цахим Өртөө Сүлжээний үе үеийн олон мянган гишүүд, элэг нэгт ах эгч нарын тань өмнөөс, уг сургуулийг үүсгэн байгуулагч Цахим Өртөө Xолбооны нэрийн өмнөөс, тус сургуульд гадаадын олон орноос багшлах Xолбооны эрхэм гишүүд, Цахим Өртөө Дээд Сургуулийн Улаанбаатар дахь хамт олон, багш нарын нэрийн өмнөөс Хөх Монголын цоглог залуус Та бүхний эрдэм номын ИХ ҮЙЛСТ амжилт хүсье! Цахим өртөөчин болсон та бүхэндээ халуун баяр хүргэе!
Монгол орон мандтугай!
Цахим Өртөө Холбоо ТББ-ын Удирдах Зөвлөлийн Дарга
Даваабатын Сайнбаяр
Цахим Өртөө Дээд Сургууль
Улаанбаатар хот, Монгол улс
8.26.2011
Цахим Өртөө Дээд Сургууль
Алсын хараа: Монгол орны хөгжлийн хөтөч сургууль болох
Зорилт: Өндөр технологийн Инновацийг хөгжүүлэгч Судалгааны Их сургууль болох
Салбар: Одоо байгаа: Мэдээллийн Технологи: Програм хангамж, Компьютерийн шинжлэх ухаан, Компьютерийн сүлжээний удирдлага, Олон улсын эдийн засаг, Бизнесийн удирдлага, Аялал Жуулчлалын удирдлага
Ойрын ирээдүйд: Биотехнологи, Нанотехнологи, Философи
Үүсгэн байгуулагчид:
Цахим Өртөө Холбоо ТББ ба гишүүд, ЮүЭсАй ХХК, Саян Корпораци, Бэкфорс Монгол, Гэрэгэ Партнерс
Үүсгэн байгуулагчдын тухай:
Гадаадад суугаа монголчуудын Цахим өртөө холбоо нь 1999 онд үндэс сууриа тавьсан Монгол туургатны Цахим Өртөө Сүлжээний гишүүдийн санаачлагаар байгуулагдсан, нийгэмд үйлчилдэг Төрийн Бус Байгууллага юм.
Дэлхийн 60 гаруй улс оронд ажиллаж, сурч, амьдарч байгаа 4000 гаруй Монгол болон Монголч түмэн Цахим Өртөө Сүлжээнд хамрагддаг. Сүлжээний дэргэдэх Цахим Өртөө холбоо ТББ нь өдгөө дэлхийн 11 оронд 100 гишүүнтэй. Гишүүдийн 95% нь өндөр хөгжилтэй орнуудад их дээд сургуульд суралцаж төгссөн бөгөөд 36% нь докторын зэрэг, 53% нь магистрын зэрэгтэй.
Амжилтын үүд:
Манай сургуулийг төгссөнөөр та манай сургуультай гэрээтэй ажилладаг дотоод, гадаадын томоохон компаниудаас ажлын санал авах, барууны их дээд сургуульд магистрын тэтгэлэгт хөтөлбөрт хамрагдах, Цахим өртөө холбооны гишүүд болон хилийн чанадад суугаа эрдэмтдээр хичээл заалгах, хичээлийн хөтөлбөрийн 20% -аас багагүй хувийг интернэтээр үзэх, карьер сервисийн үйлчилгээ авах зэрэг дотоодын бусад их дээд сургуулиудад ховор боломжуудаар хангагдах болно.
Сургалтын хөтөлбөрийн онцлог, зарим зайлшгүй судлах хичээлүүд:
1. Шүүн бодох чадвар эзэмшүүлэх
Оюутнуудын Critical Thinking - буюу Шүүн бодох чадварыг хөгжүүлэхэд онцгой анхаарна. Хүний оюуны хөгжлийн үндсэн суурь - бодох чадварыг хөгжүүлэх нь асуудал шийдэх, бүтээлчээр сэтгэх, өөрийгөө илэрхийлэх, орчин тойронтойгоо зөвөөр зохицон орших, амьдралын зорилгоо тодорхойлох, бие оюуны тэнцвэрт хөгжлийг бүрдүүлэхийн зөв эхлэл болдог. Зөв бодохын онолын үндсүүд хийгээд философийн суурь ухагдахуунуудыг бүтээлч хэлбэрээр зааж эзэмшүүлнэ.
2. Хэл, харилцааны боловсрол
Монгол, Англи хэлний боловсролыг өндөр түвшинд анхаарна.
- Эх хэлээрээ зөв, цэгцтэй сэтгэх, бичгийн өндөр соёл эзэмшихэд монгол хэлний мэдлэг зайлшгүй. Эх хэлнийхээ дүрэм, логикийг ойлгосон хүн гадаад хэлийг төвөггүй сурдаг.
- Өөрийгөө илэрхийлэх чадвар эзэмшүүлэх, харилцааны болон реторикийн чадварын сургалт явуулна.
- Дэлхийн шинжлэх ухааны хэл - англи хэлийг заавал эзэмших гадаад хэл гэж үзнэ. Дээд сургуулийн 2-р дамжаандаа мэргэжлийн ном сурах бичиг чөлөөтэй ашиглаж, англи хэл дээр лекц сонсож бие даан хичээллэх чадвартай болж ТОЕФЛ-ийн 550 онооны түвшинд хүрсэн байх хатуу босго тавьна.
3. Мэдээллийн Технологийн чадвар эзэмшүүлэх
Мэдээллийн технологийн чадвар буюу ICT literacy, Digital Literacy нь орчин үед зайлшгүй эзэмших суурь чадварын нэг болж шинэ цагийн дээд боловсролын хөтөлбөрийн салшгүй хэсэг болж байна. Үүнийг Мэдээллийн технологийн цагаан толгой эсвэл Тоон цагаан толгой гэх мэтээр олон улсад нэрлэдэг. Мөн мэдээллийн технологийн чадварыг аливаа зүйлийг шүүн бодох чадвартай хослуулан заах хандлага түгээмэл болж буйг анхаарч сургалтын хөтөлбөртөө энэ төрлийн хичээлийг тусгаж, мэдээллийг зөвөөр үнэлж цэгнэх чадвар, мэдээллийн этикт суралцуулна. Мэдээллийн Технологийн чадвартай болсноор оюутнууд онлайн орчинд суралцах арга барилыг эзэмшинэ.
4. Өдөр тутмын тасралтгүй сургалтын процесс
Суралцах үйл явц нь улирлын эцэст шалгалт өгч дүн авах төдийгөөр дуусах ёстой үйл ажиллагаа бус, байнга тасралтгүй явагдаж байх ёстой процесс гэдэг зарчмыг бид баримталдаг. Энэ зарчмын үүднээс 7 хоног бүрийн тест, даалгаварын биелэлт, хичээлийн ирц, идэвхи санаачлагын нийлбэрээр оюутны мэдлэгийг үнэлнэ. Энэ нь суралцах явцын үнэлгээгээр оюутныг идэвхжүүлж, онолын мэдлэгээ дадлагын хичээлээр бататган, идэвхи санаачлагатай суралцахад чухал үүрэгтэй. Ийм хэлбэрээр оюутнуудыг “суралцаж сурахад” анхаарч аливаад судлаачийн байр суурьнаас мэдлэгтэйгээр ханддаг бие даасан хүн болгон төлөвшүүлнэ.
5. Боловсрол - бизнесийн нэгдсэн орчин
Мэргэжлийн чиглэлийн олон улсын компаниуд дээр дадлага хийх бололцоог бүрдүүлнэ. Ингэснээр оюутнуудыг суралцах явцад нь бизнесийн судалгаа хийлгэж, бизнес сэтгэлгээг нь хөгжүүлэх зорилготой бөгөөд энтрепренёруудыг бэлдэх, шинээр бизнес, компани төрүүлэн гаргах сургууль болж хөгжих томоохон зорилтыг тавьж байна.
6. Тэнцвэртэй суурь мэдлэг—Ерөнхий Шинжлэх Ухааны хичээл
Суурь мэдлэг олгох хичээлүүдийг бүх ангид үзнэ. Ерөнхий шинжлэх ухааны хичээлүүд--физик, хими, биологийн хичээлүүдийг оруулж, ирээдүйн мэдлэгт суурилсан бизнесийн салбарт ажиллаж чадах өргөн хүрээтэй мэдлэгтэй хүний нөөц бэлдэхэд анхаарна.
7. Интернет үеийнхний онцлогийг тусгах
Net-generation буюу интернэт үеийнхний зан төлөвийн онцлогийг харгалзан зохиомжилсон сургалтын технологийг түлхүү ашиглана. Шинэ үеийнхний зан төлөв өмнөх үеүдийнхнээс эрс өөр болж буй учир тэдэнд таарсан заах арга зүйг боловсруулж хэрэгжүүлэх хандлага боловсролын салбарт шинэ сэдэв болж байна. Тал бүрийн мэдлэгийг онлайнаар эзэмшиж болох нөхцлийг хангаж нээлттэй контент- агуулгыг хөгжүүлэхэд онцгой анхаарна.
8. Холимог сургалтын хандлага
Танхимын болон онлайн сургалтыг хослуулсан Холимог Сургалт буюу Blended/Hybrid Learning хандлагыг хэрэглэснээр олон улсын хэмжээний чадварлаг багш нараар алсаас хичээл заалгах боломжтой болно.
Сургалтын хэлбэр:
1. Хоёр жилийн мэргэжлийн сургалт
Мэргэшүүлэх чиглэл:
- Програм зохиогч
- Систем админ
- Вэб дизайн
Олон улсын програм хангамжийн аутсорсингийн зах зээл дээр ажиллаж туршлага хуримтлуулсан инженер-багш нар тус сургуулийн сургалтын үйл ажиллагаанд оролцож онол практикийн амьд холбоог үүсгэж чаддаг нь сургалтын чанарыг өндөржүүлэх хүчин зүйл болдог.
2. Бакалаврын сургалт
Мэргэжлийн чиглэл:
- Програм хангамжийн инженер
- Компьютерийн техникийн инженер
- Компьютерийн сүлжээний удирдлага
- Олон улсын эдийн засаг
- Бизнесийн удирдлага
- Аялал жуулчлалын менежмент
Дээд сургуулийн эхний 2 жилийн сургалт нь хүмүүнлэгийн боловсролыг илүүтэй анхаарах бөгөөд оюутнууд бие даан шүүн бодох чадварт суралцаж, аливаа асуудалд өөрийн гэсэн бодолтойгоор хандаж сурна. Ингэснээр оюутнууд өөрсдийн ирээдүйг илүү бодитойгоор төлөвлөж, түүнийхээ өөдөөс илүү итгэлтэй шаргуу хөдөлмөрлөдөг болж төлөвшинө.
Мэдээллийн технологийн мэргэжлийн сургалтыг сүүлийн үеийн технологиор бүрэн тоноглосон лабораториар хангаж, компьютер техникийн инженерийн мэргэжлийн хувьд тогтмол, хувьсах, 3 фазын хэлхээний лабораторийн ажлуудыг хийх универсал стендүүдээр тоноглогдсон цахилгаан хэлхээний лаборатори, 16 болон 8 битийн тренажёраар тоноглогдсон микропроцессорын техникийн лаборатори, аналоги болон тоон электроник цахилгаан тэжээлийн лабораторийг өвч бүрэн тоноглосон. 8000 орчим ном бүхий номын сантай.
Оюутнуудын бүтээлийг ажил олгогчдод танилцуулах, улмаар тэднийг ажилд ороход зуучлах, мөн хийсэн бүтээлээрээ орлого олж өөрсдийгөө санхүүжүүлэх боломжийг олгох, амжилттай хийсэн бүтээлүүдийг нь зах зээлд борлуулахад нь сургуулийн зүгээс дэмжлэг үзүүлнэ.
Ойрын ирээдүйд тус сургууль мэдээллийн технологиос гадна биотехнологи, нанотехнологийн чиглэлээр мэргэжилтэн бэлтгэдэг болох, мөн тэдгээр салбаруудын бизнесийн удирдлагын чиглэлээр магистрын зэрэг олгох сургалт явуулдаг болох төлөвлөгөөтэй байна.
Цахим Өртөө Боловсролын Консорциум
(Хилийн цэргийн удирдах газарын урд)
БЗД, 15 хороолол, 4 хороо
Вэб: www.tsahimurtuu.edu.mn
Утас: 5515-1130, 8811-2478
6.25.2011
INVITATION: Tsahim Urtuu Job Fair Korea 2011 in Seoul & Busan
Та бүхэнд энэ өдрийн халуун мэндийг Цахим өртөөний хамт олон, Монголын топ аж ахуйн нэгжүүдийн хүний нөөцийн албадаас хүргэж байна.
1999 онд байгуулагдсан Гадаадад суугаа монголчуудын Цахим өртөө сүлжээ, түүний вэб хуудаснаа олон мянган монголчуудын дунд Гадаадад хэрхэн суралцах вэ, Гадаадад хэрхэн ажиллах вэ, Хэрхэн ногоон карт авах вэ сэдвээр мэдээ мэдээлэл түгдэг байсан нь саяхан. Гэтэл өнөөдөр хэлэлцүүлгийн сэдвийн чиглэл нь өөр болох шаардлагатай цаг үетэй бид нүүр тулжээ.
Чухамдаа тухайн үед мөн л элэг нэгт та бүхний нэгэн адил гадаадын улс орнуудад ажиллаж, сурч, амьдарч байсан Цахим өртөөчид эхнээсээ эх орондоо эргэн ирж, нийгмийн бүхий л салбарт өөр өөрсдийн замналаар ажиллаж, амьдарч, Монгол дахь нийгэм, эдийн засгийн БОДИТ БАЙДАЛ-тай нүүр тулж байна. Басхүү өөрсдийн сурч мэдсэн туршлагаа ажлын байр, амьдрах орчиндоо түгээж, эх орны хөгжлийн хөдөлгүүрт багахан ч атугай хувь нэмэр болж байгаа нь ирж буй цагийн өнгө гэлтэй.
Тийм ээ, Цахим Өртөөчид өнөөдөр хэрхэн гадаадад гарах тухай бус, харин хэрхэн, яаж, хэзээ Монголдоо ирэх тухай мэдээлэл түгээхээр зориглолоо.
Хөдөө -> аймгийн төв -> нийслэл -> гадаадын улс орнууд гэсэн миграци буюу нийгмийн гоц үзэгдэл Монголд түгээмэл болоод 20 жил боллоо. Саяхан болсон хүн амын тооллогоор 107 мянган (албан бус тоогоор 160 мянга орчим) Монголчууд гадны улс орнуудад ажиллаж байгаа нь нэг талаас brain drain / human capital flight буюу оюунлаг, мэргэжлийн өндөр чадавхитай, мэргэшсэн ажиллах хүчний гадагшаа чиглэсэн миграцийн урсгал хүчтэй илэрч, улмаар нийгэмд чадварлаг мэргэжилтэн, мэргэшсэн ажилчдын хомсдолыг бий болсныг нотолж байна. Монгол Улсын Засгийн газраас 2011 оныг “Хөдөлмөр эрхлэлтийг дэмжих жил” болгон зарласан бөгөөд ойрын хугацаанд уул уурхай, барилга, дэд бүтэц зэрэг салбарт нийт 70 мянган шинэ ажлын байр бий болох гэж байгаа ч мэргэжилтэй ажилчдын тоо 30 мянга хүрэхгүй байна.
Өнөөдөр уул уурхайн салбарын үсрэнгүй хөгжлийн нөлөөгөөр эдийн засгийн өсөлт хурдасч, үүнийг дагаад гадаад дотоодын хөрөнгө оруулалттай бүхий л компани, аж ахуйн нэгжид мэргэжлийн болон оюуны өндөр чадавхитай боловсон хүчин болон мэргэшсэн ажилчдын хэрэгцээ асар их өслөө. Тэдгээр ажлын байруудын цалин хөлс, нэмэлт урамшууллын нөхцөл гадаад орнуудаас тухайлбал БНСУ-аас дутахааргүй, зарим тохиолдолд хэд дахин илүү байна.
Учир иймд бид энэ удаа БНСУ-д ажиллаж, сурч, амьдарч буй элэг нэгт Монголчууд Та бүхэндээ Монголын эдийн засгийн өнөөгийн чиг хандлага, хүний нөөцийн зах зээл, нээлттэй ажлын байрны мэдээллийг түгээх зорилгоор дотоодын олон ажил олгогч компаниудын хамт "Монгол дахь ажлын байрны нээлттэй өдөрлөг Солонгост - 2011" үйл ажиллагааг зохион байгуулж байна.
Цахим өртөө Холбоо ТББ-аас 2009 онд санаачилсан "BRAIN GAIN: Гадаадад суугаа монгол мэргэжилтнүүдийн оюуны урсгал, миграцийн чиглэлийг өөрчлөх нь" төслийн хүрээнд бид АНУ-ын Вашингтон, Сан-Франциско хотуудад БСШУЯ болон, төр, олон нийт, хувийн хэвшил, ажил олгогч байгууллагуудын хамт АНУ дахь Монголчуудад зориулсан "Монгол дахь ажлын байрны нээлттэй өдөрлөг - 2010" үйл ажиллагааг 2010 оны 2 дугаар сард анх удаагаа амжилттай зохион байгуулсан нь уг үйл ажиллагааг цаашид тогтмол явуулах бодит шаардлага байгаа талаар бид гүн итгэл үнэмшил олж авсан юм.
Эх орноос ирж буй САЙН МЭДЭЭГ та бүхэн ирж сонсоорой. Өртөөлөн ирж буй Монголынхоо ажил олгогч компаний төлөөлөгч нартай Та заавал нүүр тулан уулзаарай. Та өнөөдөр эх орондоо ажиллаж амьдарч, аав ээж, гэр бүлтэйгээ ойр амьдрах цаг ирсэн байж болно. Цаг нь ирээгүй ч байхыг үгүйсгэхгүй. Ямартаа ч Та заавал уг арга хэмжээнд хүрэлцэн ирээрэй.
Тун удахгүй бүгдээрээ Сөүл, Бүсан хотуудад уулзалцгаая.
Мэндчилсэн,
Туульч-Өөлд Д.Сайнбаяр
Цахим Өртөө Холбоо ТББ-ын Удирдах Зөвлөлийн Дарга
www.tsahimurtuu.mn
5.30.2011
Цахим Өртөөчид Солонгост Job Fair зохион байгуулна
Tsahim Urtuu Job Fair Korea - Цахим Өртөө Холбоо -2011/05/24, Мягмар - 19:14Тэгвэл мөн олон улс орон төрийн бодлогынхоо хүрээнд энэхүү миграцийг эсрэг зүгт чиглүүлэн буцааж, гадаадад мэргэшсэн мэргэжилтнүүдээ эх оронд нь эргэн татах бодит алхмууд хийж иржээ. Гадаадад нийт ажиллах хүчнийхээ 15 гаруй хувийг алдаад байгаа Монгол улс энэхүү асуудалд бодит алхам хийх түүхэн цаг үе нэгэнт тулж ирээд байна.Өнөөдөр албан бус тоогоор 200 000 орчим Монголчууд гаднын улс орнуудад ажиллаж буй нь нэг талаас brain drain / human capital flight буюу мэргэжлийн болон оюуны өндөр чадавхийн урсгалыг гадагш алдаж, улмаар нийгэмд өндөр чадвар бүхий мэргэжилтнүүдийн хомсдолыг бий болгох аюул үүсгэж байгаа билээ.
Цахим Өртөө Холбоо ТББ нь эх орныхоо өмнө тулгамдаж буй дээрх асуудлыг шийдвэрлэхэд хувь нэмэр оруулах үүднээс Монгол мэргэжилтнүүдийн оюуны урсгал, ажиллах хүчний урсгал, миграцийн чиглэлийг эргүүлэн татах төслийг санаачлан хэрэгжүүлж эхлээд байна.
Төслийн эхлэл болгож Цахим Өртөө Холбоо ТББ нь АНУ-ын Вашингтон, Сан Франциско хотуудад БСШУЯ, МонАме, Монгол Улсаас АНУ-д суугаа ЭСЯ, Америк дахь Монгол Залуу Мэргэжилтнүүдийн Нийгэмлэг, Бэй Ариагийн Монголчуудын Холбоо, Вашингтон хот орчмын Монголчуудын Холбоо, Вашингтон хот орчмын Монгол Сургуультай хамтарч 2010.01.26 - 2010.02.03-ны өдрүүдэд Монгол дахь ажлын байрны нээллтэй өдөрлөг АНУ-д арга хэмжээг амжилттай зохион байгуулжээ. Уг арга хэмжээнд Петровис ХХК, Оюуны Ундраа ХХК, MCS, Юнител ХХК, Жи Мобайл ХХК, Хөтөлийн цемент шохой ХХК, Хас Банк, Капитал групп-ын хүний нөөцийн албаны мэргэжилтнүүд оролцож, Вашингтон хотод 200 орчим, Сан Франциско хотод 100 орчим монгол мэргэжилтэн залуустай нүүр тулан уулзаж, ажлын ярилцлага хийсэн. АНУ-д зохиогдсон хамгийн анхны өдөрлөгийн үр дүнд 20 монгол мэргэжилтэн эх нутагтаа буцан ирж дээрхи компаниудад ажиллах гэрээ хийсэн явдал билээ.
Төслийн үргэлжлэл болох Монгол дахь ажлын байрны нээлттэй өдөрлөг Солонгост-2011 арга хэмжээг М-Си-Эс Групп, Моннис групп, Ньюком Групп, Хьюндай Моторс, Энержи Ресурс, Юнайтед Фүүдс Корпораци, Кью Жи Экс, Макс Групп, Мобиком Корпораци, АПУ ХК зэрэг 15 компаниудын ивээн тэтгэлэг, Монгол улсын Гадаад Хэргийн Яам, Хилийн Чанадад Амьдарч буй Монгол Улсын Иргэдтэй Хамтран Ажиллах Зөвлөл, Солонгосын Аж Үйлдвэр, Хүний Нөөцийн Хөгжлийн Хэрэг Эрхлэх Газар, Монголын Ажил Олгогч Эздийн Нэгдсэн Холбоо, НДЕГ зэрэг байгууллагуудын дэмжлэгээр 6 сарын 25-26-ны өдрүүдэд БНСУ-н Сөүл болон Бүсан хотуудад зохион байгуулах гэж байна.
Хаяг: Мэдээллийн Технологийн Үндэсний Парк, 427 тоот
Утас/Факс: +976 (11) 312920, +976 99071169, +976 99188889
И-мэйл: tsahimurtuuholboo@yahoo.com, holboo@tsahimurtuu.mn
Вэб: www.tsahimurtuu.mn
5.14.2011
Д.САЙНБАЯР: НАМУУД УЛС ТӨРИЙН ЭР ЗОРИГ ГАРГАЖ, ГАДААДАД БАЙГАА МОНГОЛЧУУДЫН СОНГОХ ЭРХИЙГ ЭДЛҮҮЛЭХ ХЭРЭГТЭЙ
Э.Энэрэл (Өдрийн сонин - 2011 оны 5 сарын 13)Сонгуулийн тухай хууль ид яригдаж байх үед гадаадад ажиллаж, амьдарч байгаа монголчуудын төлөөлөл санал өгөх эрхийнхээ талаар хүчтэй дуугарч эхэллээ. Монгол улсын иргэний хувьд Үндсэн хуулинд заагдсан эрхээ эдлэх ёстой хэмээн гадаадад амьдардаг монголчууд хэлж ярьдаг ч санал өгөх боломж нь нээгдэхгүйгээр өдий хүрсэн. Энэ талаар “Цахим өртөө xолбоо” ТББ-ын Удирдах зөвлөлийн дарга Д.Сайнбаяртай ярилцлаа.
-Саяхан танай байгууллагаас хэвлэлийн бага хурал зарлаж, гадаадад байгаа монголчуудын санал өгөх эрх зөрчигдөж байгаа талаар мэдээлэл хийсэн. Танайхны мэдэгдсэнээр сонгогчдын 10 хувийнх нь эрх зөрчигдөж байгаа гэсэн нь үнэхээр ноцтой тоо сонстож байсан л даа?
- Хөдөөнөөс аймгийн төв, аймгийн төвөөс нийслэл, нийслэлээс гадаадын улс орнууд руу гэсэн их нүүдэл Монгол Улсад түгээмэл болоод даруй 20 жил боллоо.
-Өнгөрсөн УИХ-ын сонгуулийн өмнөхөн буюу 2007 оны арванхоёрдугаар сард эмэгтэйчүүдийн 30 хувийн квотыг авч хаясан алдарт хуйвалдааны үеэр гадаадад байгаа иргэдийнхээ саналыг авах ажлыг зохицуулна гэсэн заалтыг аваад хаячихсан байх аа. Тэр үеэс хойш энэ талаар ямар ч алхам хийсэнгүй өнөөг хүргэчих шиг боллоо доо?
-2005 оны арванхоёрдугаар сарын 29-ний өдөр батлагдсан “Сонгуулийн тухай хууль”-ийн зургадугаар зүйлийн 6.3, 13 дугаар зүйлийн 13.3-т гадаадад оршин сууж байгаа монгол иргэдийнхээ сонгох эрхийг баталгаажуулсан “Гадаад улсад амьдарч байгаа Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэд сонгуульд оролцох эрхтэй”, “Гадаад улсад амьдарч байгаа Монгол Улсын иргэдийн саналыг авах хэсэг байгуулах журмыг СЕХ батална” заалтыг 2007 оны арванхоёрдугаар сарын 26-нд батлан гаргасан “Сонгуулийн тухай хуульд нэмэлт өөрчлөлт оруулах тухай” хуулиараа авч хаясныг манай “Цахим өртөө холбоо”-ныхон эсэргүүцэж байр сууриа олон удаа илэрхийлж байсан. Тэгээд өнгөрсөн хугацаанд үүнийгээ засч залруулах талаар ямар ч алхам хийхгүй ирсэн нь харамсалтай. Сонгуулийн ерөнхий хороо ажлаа хийхгүй байна. Манай “Цахим өртөө” сүлжээнийхэн олон жилийн өмнөөс гадаадад байгаа монголчуудынхаа сонгох, сонгогдох эрхийн талаар ярьж ирсэн. Одоо үүнийгээ улам бүр идэвхжүүлж, энэ өөрчлөлтийг хатуу шаардах болно.
-Танай холбооноос энэ талаар сайтаараа багагүй бичдэг байсан санагдана. Гэхдээ дээр байгаа төр засгийн удирдлагуудад төдийлөн хүрч чадахгүй байсан юм болов уу?
-Манай холбоо гадаадад байгаа иргэдийн санал өгөх эрх, давхар иргэншлийг зөвшөөрөх гэсэн чиглэлээр чамгүй ажиллаж ирсэн. 2002 онд манай сүлжээний гишүүн сүүлд Ерөнхийлөгчийн хуулийн бодлогын зөвлөхөөр ажиллаж байсан Г.Ганзориг тухайн үеийн УИХ-ын Аюулгүй байдал, гадаад бодлогын байнгийн хорооны дарга Д.Лүндээжанцанд, тэрнээс хойш Ерөнхий сайд С.Баяр болоод бусад намын дарга нарт бид албан хүсэлт тавьж ирсэн. Манай гишүүд байнга энэ талаар нийтлэл бичиж, АНУ-аас уг сэдвээр сансрын холболтын технологийг ашиглан “UBS” телевизийн шууд нэвтрүүлгээр хүртэл СЕХ-ныхонтой үзэл бодлоо солилцож байлаа. Байгаа бүх л боломжоо ашигласан. Мөн 2006 оны аравдугаар сард СЕХ-ны дарга Б.Баттулга, нарийн бичгийн дарга Б.Баярсайхан нартай албан ёсоор уулзаж, хамтран ажиллах боломжийн талаар байр сууриа хэлж, өөрсдийн нь амьдран суугаа улс орнуудад эл байдлыг хэрхэн шийддэг талаар баримт жишээг орчуулж мэдээлэл болгон өгч ирсэн. Гадаадад байгаа монголчуудын сонгох эрхийн талаар байнга сануулж, хэвлэлийн бага хурал хийлгэж бас УИХ-ын 76 гишүүдэд хуулиндаа тусгах талаар сануулсан захидал тогтмол илгээж ирлээ. Гэвч одоо Сонгуулийн тухай хууль ид яригдаж энэ үед бас л орхих вий гэсэн айдас байна.
-Өмнө нь тэр заалтыг авч хаях үед ямар тайлбар хэлж байсан юм бол?
-Тэр үед СЕХ-ноос Сонгуулийн тухай хуульд энэ тухай зүйл заалт байхгүй байгаа эхний шалтгаан байна хэмээж байсан. Бас мөнгө санхүүгийн асуудал шийдэгдээгүй, дөрвөөс таван сая ам.доллар шаардлагатай гэсэн тайлбар хэлдэг байсан. Дээрээс нь санал авах арга зам нь тодорхойгүй гэсэн гурван нөхцөлт тайлбар хэлдэг байв. Тэгвэл одоо Сонгуулийн тухай хуулийг ид ярьж байна. Энэ тухай заалт оруулах бүрэн боломжтой. Одоо хуучин шиг хөрөнгө мөнгөгүй гэж хэлэх үндэс төрд байхгүй. Дээрээс нь авах арга замын хувьд тодорхой. Дэлхийн улс орнуудад гадаадад байгаа иргэдийнхээ саналыг шуудангаар, интернэтээр бас элчин сайдын яам болоод консулын газраар авдаг. Хэрэв шуудан бас интернэтээр авах боломж нь бүрэн хангагдаагүй гэж үзэх юм бол эхний ээлжинд элчин сайдын яам консулын газруудаар саналыг нь авах бүрэн боломжтой шүү дээ.
-Элчин сайдынхаа яаман дээр ирж саналаа өгнө гэхээр тэр бүр оршин суугаа газарт нь дипломат төлөөлөгчийн газар байж таарах болов уу?
-Монголчуудын 70-80 хувь нь Вашингтон, Лондон, Токио, Берлин, Сөүл гээд л Монголын 30-аад Элчин сайдын яам, консул байдаг газарт оршин суудаг гэсэн тооцоо бий. Зарим хүн тухайн улс оронд хараар амьдран сууж байгаа тохиолдолд хэрхэх бол гэсэн болгоомжлол гарахыг үгүйсгэх аргагүй. Гэхдээ тэр хүн ямар статустай тэнд оршин суугаа нь төрийн эрх барих дээд байгууллагаа сонгох үйл явцад нь нөлөөлөх учиргүй. Харин Монгол Улсын иргэний хувьд саналаа өгөх эрхээ эдлэх нь манай нийгмийн үнэт зүйл.
-Гадаадад байгаа монголчууд энд байгаа хүмүүсийн адил санал өгөх эрхтэй гэдгийг ухамсарладаг ч улс төрийн намууд өөрт ашигтай хувилбараа хараад тэр заалтыг оруулах сонирхолгүй байдаг юм биш үү. Тухайн үеийн МАХН гадаадад байгаа монголчуудаас саналыг нь авбал ашиггүй гэж үзээд л тэр заалтыг авсан гэж их яригдаж байсан даа?
-Харамсалтай нь энэ асуудалд яг ийм байдлаар хандаад улс төр ороод байх юм. Ер нь бид өмнөх сонгуулийн өмнө ийм байр сууринаас хандаад уг заалтыг авч хаясан гэж үздэг. Гадаадад байгаа монголчуудын хувьд ардчилсан үзэл баримтлал, чөлөөт эдийн засгийг илүүтэй дэмждэг нь ойлгомжтой. Хувь хүмүүс, гишүүд нь гадаадад байгаа монголчууд саналаа өгөх эрхтэй гэдгийг хүлээн зөвшөөрдөг ч нам дээр ирэхээрээ өөрөөр харж эхэлдэг. Энэ асуудлыг шийдэхэд улс төрийн эр зориг гаргах хэрэгтэй л дээ. Намуудыг улс төрийн эр зориг гаргаач ээ гэж хүсэхийн зэрэгцээ СЕХ-г ажлаа хариуцлагатай хийхийг албан ёсоор шаардаж байна. Жилийн жилд сонгуулийн тогтолцоог судална гээд өч төчнөөн зардал гаргаад гадагшаа явдаг ирээд хийсэн ажил алга.
-Гадаадад амьдарч байгаа иргэдийн саналыг авахгүй байх өөр ямар үндсэн шалтаг байгаа гэж та боддог вэ?
-Ер нь Гадаад руу чиглэсэн нүүдэл багасахгүй ямар нэг байдлаар үргэлжлээд л байгаа. Гадаадад дунд сургууль төгсөөд ирсэн нэгэн дараа нь магистр эсвэл дараагийн шатны сургалтад гэх зэргээр энэ урсгал ямар нэг байдлаар үргэлжилсээр байна. Гадаадад байгаа манай иргэдийн хувьд тодорхой хэмжээний боловсрол мэдлэгтэй, нийгмийн дундажаас дээш түвшний хүмүүс байх нь элбэг. Тэд бол мөнгөний сонгуульд хууртахгүй, мөнгөөр саналаа өгөхийн оронд нэр дэвшигчдээс бодлого нэхэх хүмүүс. Гэтэл одоогийн УИХ-ын гишүүдэд өндөр боловсролтой иргэдэд бодлогоо хэлэлцэж өрсөлдөхийн оронд 10 000 төгрөгөө тараах нь гоё байх шиг байна. Гэхдээ одоо манай сүлжээнийхэн энэ мэтээр олон мянган хүний сонгох эрхийг зөрчих явдлыг үргэлжлүүлэхгүй.
-Хуулинд суулгаж өгөхгүй байгаа тохиолдолд чухам яана гэж?
-Бид эхний шатанд байгаа газар бүртээ иргэний танхим байгуулна. Нэгдсэн зохион байгуулалтад орно. Гадаадад байгаа хот, тэндхийн нийгэмлэгүүдийн удирдагч нарын ихэнх нь манай сүлжээний гишүүд байдаг. Сонгох эрхийнхээ төлөө байр сууриа илэрхийлэх хүмүүсийн хүчийг нэгтгэнэ. Интернэт гэж асар том зэвсэг байна шүү дээ. Одоо хувьсгалыг интернэтээр л хийдэг болсон цаг. Бид нэгдэж, санал өгөх эрхийнхээ төлөө хүчтэй дуугарч эхэлнэ. Гадаадад байгаа монголчуудаас 100 мянган хүн нь сонгуулийн насных гэж үзэхэд 7-8 УИХ-ын гишүүнийг шууд сонгох эсвэл нийт гишүүдийн тал хувийн нь сонгогдох эсэхэд нөлөөлөх хэмжээний хүчин гадаадад байна. Тэд эрүүл сонголт хийх хүмүүс. Бараг дангаараа хэдэн тойрог байгуулаад гишүүн гаргах хэмжээний сонгогчид байна. Хэдийгээр харийн оронд ажиллаж сурч байгаа ч эргээд нутагтаа ирэх үед нь төлөвшсөн төртэй байлгах тийм төрийн хар хүмүүсийг сонгох эрх нь тэдэнд өнөөдөр бий.
-Гадаадад байгаа монголчуудын сонгуульд оролцох эрхийн талаар ярьдаг ч энэ удаагийнх шиг хүчтэй ярьж байгаагүй санагдана?
-Хүссэн хэмжээнд нь ажиллаж, итгэл найдварыг нь дааж ажиллаж чадахгүй байгаад байхаар өөрийн эрхгүй хүмүүс саналаа өгч, дуу хоолойгоо өргөхийг хүсдэг юм байна. Төрийн гаргаж байгаа шийдвэр алдаатай байгаад байхаар, эдийн засгийн хувьд түүхэн зөв шийдвэр гаргах ёстой энэ үед тэдний оролцоо дутагдаж байна. Гадаадад суугаа монголчууд өнөөдөр жилд 200 гаруй сая төгрөг ар гэртээ илгээж, соёл боловсрол гээд бусад мөнгөөр хэмжигдэхгүй хөрөнгө оруулалтыг хийж байна. Хотод баригдаж буй орон сууцнуудыг тэд л худалдаж авдаг.
Бид хэдхэн хоногийн өмнө гадаадад байгаа монголчууд Үндсэн хуулинд заагдсан эрхээ эдэлж чадахгүй байна гэж Хүний эрхийн комисст албан ёсоор хандсан байгаа.
Ер нь гадаадaд суугаа монголчууд тусдаа тойрог болоход ч буруудахгүй. Одоо гадаадад байгаа монгол хүүхдүүд осолдохгүй бие нь монгол болохоос монгол ахуйгаа мэдэхгүй, монгол хэлээ мэдэхгүй байна. АНУ-д гэхэд 500-1000 орчим монгол хүүхэд төрсөн гэсэн тоо байдаг. Хэрэв энэ маягаар үргэлжилж, гадаадад байгаа иргэдийн санал өгөх эрх нь нээгдэхгүй хэвээр байвал улам л Монголоосоо холдож тасрах болно. Сонгууль өгөх эрх нь байна гэдэг бол эх нутагтай нь тэднийг холбох хар хайрцагны бодлого байх ёстой. Дахиад тав, арван жилийн дараа Улаанбаатарын гудамжаар монголоор ярьж чадахгүй, бас эрлийз хүүхдүүд олон болно. Одоо жилд 95 хүн Чехэд иргэншил хүсч байна гэж байгаа. Тэгэхээр АНУ-д хэд байгаа бол, Канадад хэд байгаа бол. Ер нь энэ талаар бид бодох цаг болсон. Цөөхөн хэдэн монголчууд улам л тасраад, цөөрөөд баймааргүй байгаа юм. Тэгээд бүр гайгүй гэсэн хэсэг нь гарч яваад байна шүү дээ.
-Улс төрийн намуудтай хамтран санамж бичигт гарын үсэг зураад байгаа харагдах юм?
-Ер нь бид улс төрийн намуудын төлөөлөлтэй хэд хэд уулзаж, телевизийн халз ярилцлагад ч орж байсан. 2008 сонгуулийн өмнө АН бол буурин дээрээ хэд хэд эргэсэн. Эхэндээ пропорциниаль тогтолцоогоор явна гэж байгаад сүүлдээ мажоритороор явахаар болсон. Сүүлд 2009 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуулиар АН-аас нэр дэвшигчийг дэмжих, АН болон шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгч 2012 оны УИХ-ын сонгуульд гадаадад суугаа монголчуудын сонгуулийн эрхийг баталгажуулах тухай хамтын ажиллагааны гэрээнд гарын үсэг зурж байсан юм. Саяхан Ерөнхийлөгч намуудын дарга нартай Сонгуулийн хуулийн талаар уулзахдаа үүнийг хөндсөн гэж сонссон. Бас АН тухайн үед өгч байсан амлалтаа мартаагүй байх аа гэж бодож байна. Хэд хоногийн өмнө ИЗНН-ынхантай хамтран ажиллах гэрээнд мөн үзэглэсэн. Тус намын дарга Д.Энхбат гадаадад байгаа иргэдийн санал авах боломжийг нээж өгөхийн чухлыг бас тэр боломж нээгдвэл тодорхой хэмжээнд нөлөөлөх тооны сонгогчид байгаа гэдгийг олж харж байна л даа. Хуучин ИЗН-ын дарга С.Оюун бол анхнаасаа гадаадад байгаа монголчууд санал өгөх ёстой гэсэн байр суурь баримталдаг байсныг би санаж байна. Бас Н.Багабанди гуай их дэмждэг. 2007 онд АНУ-д очихдоо энэ талаараа ярьж байсан. Манай “Цахим өртөө” сүлжээ бол ямар нэг улс төрийн намыг дэмждэг байгууллага биш. Гэхдээ аль нам нь гадаадад байгаа монголчуудын эрх ашгийг, иргэдийнхээ эрхийг хүндэтгэж үзэж байна гэдгээр соёлтой лобби зарчим барьж байна.
-Танай холбоо одоо өөр юу хийж байна?
-Манай холбоо бол 1999 онд гадаадад томоохон институтэд ажиллаж, их дээд сургуульд сурч байсан монголчуудын байгуулсан Монгол туургатны Цахим өртөө сүлжээ. Хамгийн анхны портал сайт шүү дээ. Тэр үед оллоо.мн, ньюс.мн -ний орон зайг нөхдөг байлаа. Уншигчид Дэлхийн Монгол айл баримтат киноны төслийг мэдэх байх. Бид хамтраад Афганистанаас гурван хазара оюутан авчраад МУИС-д сургаж байна. Одоо БНСУ-ыэ Сөүл, Бусан хотуудад монгол мэргэшсэн ажилчдад зориулсан Ажлын байрны яармаг зохион байгуулах гэж байна. Урд нь өндөр мэргэжилтэнд зориулсан ажлын яармагийг АНУ-д амжилттай хийж байсан. Гэтэл өнөөдөр танай сонинд л гэхэд ажлын зарнаас их юм алга. Гэтэл хүмүүс ажилгүй байна гээд байдаг. Бидэнд хэрэгтэй мэргэшсэн ажилчид Солонгост байна. Бид тэднийг дуудаж, эх орондоо Сөүлд авдаг цалингаа аваад ажиллахыг урихаар явж байна. “МСS”, “Шунхлай”, “Мобиком”, “Моннис” гээд Монголын том компаниудын хүний нөөцийн менежерүүд бидэнтэй хамт явна. Хэрэв бидэнтэй хамтран ажиллах хүсэлтэй байгууллагууд байвал www.tsahimurtuu.mn –ээр холбогдоорой.
-Та өөрөө “Глобал CEO - Дэлхийн цалинг Монголдоо” уриатай шоунд оролцож байсан хүн. Ажлын зах зээл ямар байна. Бид дэлхийн цалинг эх нутагтаа авч чадах уу?
-Чадна. Дэлхийн цалинг Монголд авдаг хүмүүс өдөр бүр олширч байна. Өнөөдөр чадвартай сайн менежер, сайн мэргэжилтэнд сарын олон мянган долларын цалин авах бололцоо бүрэн байна. Гадаадад байгаа монголчууддаа хандаж хэлэхэд эх орон тань та нараар дутаж байна, хангалттай сурч, ажилласан бол одоо нутагтаа буцаж ирж, энэ түүхэн үед Монголдоо ажиллаж, амьдарч, их бүтээн байгуулалтын нэг тоосгыг ч гэсэн гараараа өрөх хэрэгтэй гэж уриалмаар байна.

